من Ming Ren هستم، Broker در RE/MAX Realtron.
اول نتیجه را بگویم: موجری که یک کنتور و یک قبض دارد، میتواند هزینه را با مستأجران شریک شود، اما نمیتواند درصد را خودش اختراع کند یا تاریخ شروع را به دلخواه انتخاب کند. بخش 138 قانون Residential Tenancies Act, 2006 (بهاختصار RTA) و آییننامه آن، O. Reg. 394/10، چارچوب کامل را تعیین میکند: ساختمان نباید بیش از شش واحد اجارهای داشته باشد، خود موجر باید آن خدمت را تأمین کند، رضایت مستأجر باید کتبی باشد، اخطار کتبی باید دستکم 30 روز زودتر داده شود، اجاره باید همزمان کاهش یابد، و فقط دو روش محاسبه مجاز است — تقسیم مساوی بر اساس تعداد واحدهای مسکونی، یا تقسیم بر اساس مساحت. اگر یک گام جا بیفتد، مطالبه این مبلغ پایه محکمی ندارد؛ و بخش 134 هم راه فرعی را میبندد، چون دریافت مبالغ اضافیای را که قانون و آییننامهها اجازه ندادهاند ممنوع میکند؛ پس موجر نمیتواند با ساختن یک «هزینه خدمات» جداگانه، این روند را دور بزند.
در ادامه سه موضوع را بررسی میکنیم: آیا خانه شما اصلاً مشمول این قاعده میشود، درصد دقیقاً چطور محاسبه میشود، و کارهای اداری با چه ترتیبی باید انجام شود تا دریافت پول شروع شود.
موضوع اول: آستانهها — آیا خانه شما مشمول میشود؟
بخش 138 برای هر ملکی نیست. اول باید از سه دروازه عبور کرد:
- تعداد واحد و تأمینکننده. ساختمان حداکثر شش واحد اجارهای دارد و موجر آن خدمت را به همه واحدها میرساند. یک کنتور، حساب به نام موجر، پرداخت قبض توسط موجر و سپس گرفتن سهم از مستأجران — این همان الگوی کلاسیک «تأمین توسط موجر» است.
- کدام خدمات شمرده میشوند. بخش 2(1) قانون RTA، utilities را محدود تعریف میکند: گرمایش (heat)، برق (electricity) و آب (water). با قبض گاز باید محتاط بود: بخشی که بخاری را روشن میکند «گرمایش» است، اما همان قبض ممکن است آبگرمکن یا اجاق گاز را هم پوشش دهد و تعریف قانون، گاز را بهطور کلی نام نبرده است. اگر قصد دارید قبض گاز را تقسیم کنید، دقیقاً بنویسید کدام قبض و کدام خدمت مد نظر است؛ و اگر مطمئن نیستید، پیش از آنکه کلی بنویسید «هزینهها درصدی تقسیم میشود»، از یک وکیل بپرسید.
- اصلاً قانون RTA حاکم هست یا نه. اگر مستأجر مجبور باشد آشپزخانه یا حمام را با مالک (یا همسر، فرزند یا پدر و مادر مالک) که در همان ساختمان زندگی میکند شریک شود، بخش 5(i) آن اجاره را بهکلی از شمول قانون خارج میکند و بخش 138 اصلاً مطرح نمیشود. موضوع این نوشته، واحدهای مستقل طبقه بالا و زیرزمین است که جداگانه اجاره داده میشوند.
یک راه مرتبط که اغلب با این موضوع اشتباه گرفته میشود: نصب کنتور فرعی (suite meter) برای هر واحد، تابع بخش 137 است؛ روندی جدا که آن هم رضایت کتبی مستأجر (در فرم مورد تأیید Board)، اخطار و کاهش اجاره میخواهد. تقسیم یک قبض مشترک و کنتورگذاری برای هر واحد دو چیز متفاوتاند؛ این دو روند را با هم مخلوط نکنید.
موضوع دوم: درصد قانونی فقط از دو روش به دست میآید
بخش 13 آییننامه O. Reg. 394/10 دقیقاً دو روش را فهرست میکند و وقتی هزینه میان چند واحد تقسیم میشود، همه واحدها باید از یک روش استفاده کنند:
| روش | نحوه محاسبه | نتیجه با دو واحد |
|---|---|---|
| تقسیم مساوی بر اساس واحدها | هزینه کل هر دوره صورتحساب ÷ تعداد واحدهای مسکونی ساختمان | هرکدام نصف |
| بر اساس مساحت | هزینه کل هر دوره ÷ مجموع مساحت همه واحدهای مسکونی × مساحت واحد مستأجر | به نسبت مساحت دو واحد |
دو نکته را آسان از دست میدهیم. اول، هزینه کل شامل همه واحدهای مسکونی و فضاهای مشترک مرتبط میشود، اما جریمه و هزینه دیرکرد را شامل نمیشود (بخش 13(4)). دوم، در روش تقسیم مساوی، مخرج کسر تعداد واحدهای مسکونی (residential units) است — اگر خودتان در یک طبقه زندگی میکنید، اینکه واحد شما در مخرج شمرده میشود یا نه باید با متن آییننامه سنجیده شود، نه با حدس.
یک مثال توضیحی که خودم ساختهام و ارقامش فقط برای نشان دادن محاسبه است و از هیچ خانه واقعی گرفته نشده: خانهای مستقل که به دو واحد مسکونی طبقه بالا و زیرزمین تقسیم شده؛ هزینه کل برق کل خانه در 12 ماه اخیر 2,400 دلار کانادا (بدون هزینههای دیرکرد)؛ طبقه بالا 1,200 فوت مربع و زیرزمین 800 فوت مربع. در روش تقسیم مساوی، هر خانوار نیمی از هر قبض را میپردازد. در روش مساحت، سهم زیرزمین 800 ÷ 2,000 = 40٪ و سهم طبقه بالا 60٪ میشود. دقت کنید این یعنی چه: تقسیم «60 به 40 به نفع طبقه بالا» فقط وقتی قابل دفاع است که از محاسبه مساحت بیرون آمده باشد. درصدی که بر اساس تعداد افراد، تعداد وسایل برقی هر کس، یا «توافقی که عادلانه به نظر میرسد» ساخته شود، در آییننامه جایی ندارد.
موضوع سوم: ترتیب کارها — رضایت، اخطار، کاهش اجاره، بعد دریافت پول
ترتیب، همان جایی است که این کار بیشتر اوقات اشتباه میشود. طبق بخشهای 14 و 15 آییننامه، گامها چنیناند:
- اول رضایت کتبی. بخش 138(1) رضایت کتبی مستأجر را میخواهد. «بله» شفاهی کافی نیست؛ بدون این گام، هیچیک از گامهای بعدی سر پا نمیماند.
- اخطار کتبی دستکم 30 روز زودتر. اخطار باید دستکم 30 روز پیش از شروع دریافت به دست مستأجر برسد و سه چیز را بگوید: مبلغ کاهش اجاره، تاریخ اجرای آن، روشی که سهم مستأجر با آن تعیین میشود، و نحوه محاسبه کاهش اجاره. جمله «از ماه آینده هزینهها درصدی تقسیم میشود» این استاندارد را برآورده نمیکند.
- کاهش اجاره نباید از دریافت پول عقب بیفتد. کاهش از روز اول یک دوره اجاره اجرا میشود که آغازش دیرتر از اولین روزی نباشد که از مستأجر سهم گرفته میشود. نمیشود چند ماه سهم گرفت و بعد اجاره را کم کرد. حداقل کاهش، فرمول دارد: در روش تقسیم مساوی، (هزینه کل 12 ماه اخیر ÷ تعداد واحدهای مسکونی) ÷ تعداد دورههای اجاره در 12 ماه؛ در روش مساحت، سهم سالانه واحد برابر است با (هزینه کل × مساحت واحد ÷ مجموع مساحت)، تقسیم بر تعداد دورههای اجاره. با همان ارقام توضیحی بالا، تقسیم مساوی برای هر واحد کاهش ماهانه 100 دلار میدهد؛ روش مساحت برای طبقه بالا 120 دلار و برای زیرزمین 80 دلار (همه مبالغ توضیحی و محاسبهشده از فرمولاند).
- افشا برای مستأجر بعدی. تا وقتی سهم میگیرید، پیش از امضای قرارداد با مستأجر آینده باید اینها را اعلام کنید: درصدی که به آن واحد میرسد، هزینه کل آن خدمت برای ساختمان در 12 ماه اخیر که اطلاعاتش را دارید، و اینکه در آن بازه بخشی از ساختمان خالی بوده یا نه، کدام بخش و چه مدت (بخش 138(4)؛ بخش 16 آییننامه).
- قاعده لوازم، اگر برق تقسیم میشود. طبق بخش 17 آییننامه، یخچالهایی که موجر میگذارد باید ساخت 1 ژانویه 1994 یا پس از آن باشند و یخچالهای جایگزین ساخت 31 دسامبر 2002 یا پس از آن. پیش از شروع تقسیم قبض برق، پلاک آن یخچال زیرزمین را بررسی کنید.
و در پایان، پیامدی که بسیاری از موجران انتظارش را ندارند: خدمتی که طبق بخش 138 تقسیم میشود، دیگر جزء اجاره محسوب نمیشود (بخش 138(2)). سهم پرداختنشده، اجاره پرداختنشده نیست — موجر نمیتواند به دلیل نپرداختن هزینه خدمات، اخطار پایان اجاره طبق بخش 59 بدهد یا بر اساس بخشهای 69 یا 87 از Landlord and Tenant Board دستور بگیرد (بخش 138(3)). در جهت مقابل، مستأجری که میگوید موجر بخش 138(1) یا 138(4) را نقض کرده، باید ظرف یک سال از نخستین وقوع نقض درخواست بدهد (بخش 18 آییننامه)، و اگر Board نقض بخش 138(1) را احراز کند، میتواند دستور دهد موجر دوباره تأمین آن خدمت را بر عهده بگیرد و اجاره جدید تعیین کند. تغییر روش یا درصد در میانه راه هم راه یکطرفهای در قانون ندارد — مسیر محتاطانه، رضایت کتبی تازه، اخطار تازه و محاسبه تازه کاهش اجاره است.
سه سوءبرداشت رایج
سوءبرداشت اول: «طبقه بالا چهار نفرند و پایین یک نفر؛ تقسیم بر اساس نفر عادلانهتر است.» آزمون، عدالتِ احساسی نیست؛ آییننامه است. آییننامه فقط تقسیم مساوی و تقسیم بر اساس مساحت را میشناسد. اگر مساحت با خانه شما سازگارتر است، همان روش را انتخاب کنید، مساحتها را درست اندازه بگیرید و ارقام را در اخطار بنویسید.
سوءبرداشت دوم: «مستأجر شفاهی قبول کرد؛ سهم را میگیرم و کاهش اجاره را بعداً درست میکنم.» اینجا دو خطا روی هم افتاده: رضایت باید کتبی باشد، و کاهش اجاره نمیتواند دیرتر از شروع دریافت آغاز شود. اول گرفتن و بعد کم کردن، دقیقاً همان چیزی است که بخش 15 آییننامه علیه آن نوشته شده، و مستأجر یک سال فرصت دارد در این باره به Board درخواست بدهد.
سوءبرداشت سوم: «اگر سهمش را نداد، مثل بدهی اجاره رفتار میکنم و روند تخلیه را شروع میکنم.» مبلغی که طبق بخش 138 گرفته میشود، از نظر قانون اجاره نیست و نپرداختنش نمیتواند مبنای پایان اجاره باشد. راه موجر، پیگیری خودِ آن مبلغ است، نه پایان دادن به اجاره.
اگر میخواهید تقسیم هزینه را شروع کنید، این ترتیب را پیشنهاد میکنم
- آستانهها را تأیید کنید: آشپزخانه یا حمام مشترک با شما یا خانواده نزدیکتان در میان نباشد؛ واحدهای اجارهای بیش از شش تا نباشد؛ حساب کنتور به نام شما باشد و شما آن خدمت را تأمین کنید.
- قبضهای 12 ماه اخیر آن خدمت برای کل ساختمان را جمع کنید، هزینههای دیرکرد را جدا کنید و جمع بزنید؛ در قبض گاز، مشخص کنید چه بخشی واقعاً گرمایش است.
- مساحت هر واحد مسکونی را اندازه بگیرید، یک روش انتخاب کنید — تقسیم مساوی یا مساحت — برای همه واحدها همان را به کار ببرید و حداقل کاهش اجاره هر واحد را طبق بخش 15 آییننامه حساب کنید.
- رضایت کتبی امضاشده هر مستأجر را بگیرید، سپس اخطار کتبی را دستکم 30 روز زودتر ابلاغ کنید و مبلغ کاهش، تاریخ اجرا، روش و نحوه محاسبه کاهش را در آن بنویسید.
- دریافت سهم را فقط از همان دوره اجارهای شروع کنید که کاهش اجاره در آن اجرا میشود؛ هر دوره، قبض کل و سهم هر مستأجر را برایش بفرستید و قبضها و اخطارها را نگه دارید.
- اگر برق تقسیم میشود، تاریخ ساخت یخچالهای تأمینشده توسط موجر را با بخش 17 آییننامه بسنجید؛ و برای هر مستأجر آینده، افشای بخش 138(4) را پیش از امضای قرارداد، کتبی انجام دهید.
من Ming Ren هستم. در اجاره هم مثل خرید و فروش، اول باید ارقام و مدارک با هم جور باشند — آنوقت است که توافق سر پا میماند.
این مقاله اطلاعات عمومی است، نه مشاوره حقوقی. متن اجارهنامه شما، چیدمان واحدها و ساختار قبضها میتواند پاسخ را تغییر دهد؛ پیش از اقدام با یک وکیل یا paralegal دارای مجوز در انتاریو مشورت کنید.
منابع اصلی: Residential Tenancies Act, 2006, S.O. 2006, c.17, ss.2(1), 5(i), 134, 137, 138؛ و O. Reg. 394/10 (Suite Meters and Apportionment of Utility Costs), ss.13–18 (Ontario e-Laws، بررسیشده در نوامبر 2026). رقم 2,400 دلار هزینه سالانه برق، مساحتهای 1,200 و 800 فوت مربع و کاهشهای ماهانه 100/120/80 دلار، همگی مبالغ توضیحیِ محاسبهشده از فرمولهای مقرر هستند، نه قبضهای واقعی.
پرسشهای متداول
آیا تقسیم هزینه آب و برق بر اساس تعداد نفرات عادلانهترین روش است؟
آزمون عدالت احساسی نیست؛ آییننامه است. آییننامه فقط تقسیم مساوی و تقسیم بر اساس مساحت را میشناسد، پس اگر مساحت با خانه شما سازگارتر است همان روش را انتخاب کنید و ارقام را در اخطار بنویسید.
آیا با موافقت شفاهی مستأجر میتوانم اول سهم را بگیرم و کاهش اجاره را بعداً درست کنم؟
نه. رضایت باید کتبی باشد و کاهش اجاره نمیتواند دیرتر از شروع دریافت آغاز شود؛ اول گرفتن و بعد کم کردن دقیقاً همان چیزی است که بخش 15 آییننامه علیه آن نوشته شده و مستأجر یک سال فرصت دارد به هیئت درخواست بدهد.
آیا نپرداختن سهم هزینه را میتوان بدهی اجاره دانست و تخلیه را شروع کرد؟
نه. مبلغی که طبق بخش 138 گرفته میشود از نظر قانون اجاره نیست و نپرداختنش نمیتواند مبنای پایان اجاره باشد؛ راه موجر پیگیری خود آن مبلغ است.


