من Ming Ren هستم، بروکر RE/MAX Realtron.
اول، اصل مطلب را ساده بگویم: اینکه مستأجر میتواند در واحد تغییر ایجاد کند یا نه، در بخش ۱۲ قرارداد استاندارد اجاره (Standard Form of Lease) مشخص شده است، نه در یک «بخش بازسازی» در قانون Residential Tenancies Act, 2006 (بهاختصار RTA) — چنین بخشی وجود ندارد. وسایل تزئینی، مانند تابلو و پوشش پنجره، را مستأجر میتواند خودش نصب کند؛ هر تغییر دیگری پیش از شروع کار به اجازه موجر نیاز دارد. و اگر واحد هنگام تخلیه به وضع اول برنگشته باشد، موجر نمیتواند هزینه را از ودیعه کم کند: در انتاریو چیزی به نام ودیعه خسارت وجود ندارد. تنها راه جبران، درخواست نزد Landlord and Tenant Board (بهاختصار LTB) طبق بخش ۸۹ قانون RTA است، حداکثر ظرف یک سال پس از تخلیه مستأجر، و موجر باید ثابت کند خسارت، خسارت نامتعارف (undue damage) ناشی از عمل عمدی یا سهلانگاری بوده است، نه فرسودگی عادی.
در ادامه سه موضوع را بررسی میکنیم: مستأجر بدون پرسیدن چه کارهایی میتواند بکند، وقتی موافقت میکنید چه چیزهایی را باید بنویسید، و اگر واحد به وضع اول برنگشت پول تعمیر از کجا میآید.
یک: اجازه را بخش ۱۲ قرارداد مشخص میکند
بخش ۱۲ قرارداد استاندارد اجاره انتاریو (Form 2229E) تغییرات را به دو گروه تقسیم میکند:
- وسایل تزئینی: مستأجر میتواند وسایل تزئینی نصب کند؛ نمونههایی که در خود قرارداد نام برده شده تابلو و پوشش پنجره است. برای اینها اجازه موردی لازم نیست. کاری که موجر میتواند بکند این است که در شروط اضافی بخش ۱۵ محدودیتهای معقول بگذارد؛ مثلاً نوع قلاب را مشخص کند یا بخواهد پیش از سوراخکردن، اطلاع کتبی داده شود.
- تغییرات دیگر: مستأجر بدون اجازه موجر نمیتواند تغییرات دیگری در واحد ایجاد کند. رنگکردن با رنگ جدید، سوراخکردن برای پایه دیواری تلویزیون و تعویض چراغ معمولاً در این گروه قرار میگیرند. قرارداد این موارد را یکبهیک نام نبرده است؛ پس وقتی تردید هست، راه ارزان این است که پیش از شروع کار، درخواست و پاسخ هر دو کتبی باشند.
دو مرز را باید به خاطر سپرد. اول، خود بخش ۱۲ قابل تغییر نیست؛ جزئیات بیشتر باید در شروط اضافی بخش ۱۵ نوشته شود، و طبق بخش ۴ قانون RTA، شرطی که با این قانون ناسازگار باشد بیاعتبار است. اینکه یک قاعده کلی مانند «هیچ چیزی روی هیچ دیواری آویزان نشود» هنوز «محدودیت معقول» حساب میشود یا حقی را که بخش ۱۲ داده است از بین میبرد، در قانون مستقیم پاسخ داده نشده و LTB بر اساس واقعیتهای هر پرونده تصمیم میگیرد. دوم، تنها چیزی که خود قانون RTA درباره آن میگوید مستأجر «نباید تغییر دهد»، سامانه قفل است: طبق بخش ۳۵، مستأجر در طول مدت اجاره بدون رضایت موجر نباید قفل درِ ورودی واحد یا ساختمان را تغییر دهد. اگر چنین کند، موجر میتواند از LTB بخواهد دستور دهد مستأجر کلیدها را تحویل دهد یا هزینه معقول تعویض قفل را بپردازد.
دو: وقتی موافقت میکنید، معیار بازگرداندن را در همان پاسخ بنویسید
در سالهایی که با املاک اجارهای کار کردهام، اختلاف بهندرت بر سر این بوده که تغییر مجاز بوده یا نه؛ اختلاف بیشتر بر سر معنای «برگرداندن به وضع اول» پیش آمده است. پس وقتی موجر موافقت میکند، پاسخ کتبی باید چهار نکته را پوشش دهد: چه چیزی و کجا تغییر میکند، کار چگونه انجام میشود، هنگام تخلیه چه بازگرداندنی لازم است، و وسایل اصلی که باز میشوند دست چه کسی میمانند.
یک مثال کاملاً فرضی میآورم، فقط برای روشنشدن موضوع: مستأجری میخواهد یک دیوار را رنگ تیره بزند. موجر کتبی موافقت میکند و در همان پاسخ مینویسد که پیش از تخلیه، دیوار باید به رنگ زمان تحویل برگردد، سوراخهای پایه تلویزیون پر شود و چراغ اصلی بازگردانده شود. وقتی مدت اجاره تمام میشود و دیوار هنوز تیره است و سوراخها باز ماندهاند، موجر حالا یک معیار مورد تأیید هر دو طرف در دست دارد، بههمراه عکسهای تاریخدار زمان تحویل و زمان تخلیه؛ جدا کردن آثار تغییر از آثار زندگی عادی آسان میشود. این را مقایسه کنید با یک «باشه، انجامش بده» شفاهی — هنگام تخلیه، بحث دیگر بر سر یک معیار نیست، بر سر دو خاطره متفاوت است.
ثبت وضعیت هنگام تحویل هم به همان اندازه مهم است: روز ورود مستأجر، از دیوارها، چراغها و تجهیزات ثابت، اتاقبهاتاق عکس بگیرید و بگذارید هر دو طرف آن را تأیید کنند. بدون «قبل»، اثبات «بعد» دشوار است.
سه: بازگردانده نشد، از ودیعه کم نمیشود — جبران از مسیر بخش ۸۹ میگذرد
اول درِ ودیعه را ببندیم. طبق بخش ۱۰۵، تنها ودیعهای که موجر میتواند بگیرد ودیعه اجاره (rent deposit) طبق بخش ۱۰۶ است، و بند (۱۰) بخش ۱۰۶ میگوید این ودیعه باید صرف اجاره آخرین دوره اجاره پیش از پایان قرارداد شود. این پول از ابتدا صندوق تعمیرات نبوده است، و بخش ۸ قرارداد استاندارد هم صریح میگوید نمیتوان از آن بهعنوان ودیعه خسارت استفاده کرد. گرفتن یک «ودیعه بازسازی» یا «ودیعه خسارت» جداگانه هم راه دور زدن نیست: بند (۱) بخش ۱۳۴ موجر را از گرفتن هر هزینه، جریمه یا مبلغ مشابهی که قانون اجازه نمیدهد منع میکند.
ابزار واقعی بخش ۸۹ است: موجر میتواند از LTB بخواهد دستور دهد مستأجر یا مستأجر سابق هزینه معقول تعمیر مال آسیبدیده را بپردازد، یا اگر تعمیر معقول نیست، هزینه جایگزینی آن را. اما سه شرط دارد:
- شرط خسارت: خسارت باید خسارت نامتعارفی باشد که مستأجر، یکی از ساکنان یا کسی که مستأجر به ساختمان راه داده، عمداً یا از روی سهلانگاری وارد کرده باشد. این همان معیاری است که در بخش ۳۴ برای مسئولیت تعمیر مستأجر آمده است. خسارت ناشی از استفاده عادی از واحد در طول زمان — فرسودگی عادی (wear and tear) — جزو آن نیست، و Part J پیوست قرارداد استاندارد هم همین مرز را میکشد. اینکه سوراخ میخ، تغییر رنگ یا سوراخهای پایه، فرسودگی عادیاند یا خسارت نامتعارف، فهرست از پیشنوشتهای ندارد؛ LTB بر اساس واقعیتها تصمیم میگیرد.
- شرط زمان: درخواست را میتوان وقتی مستأجر هنوز در واحد است ارائه کرد، یا حداکثر تا یک سال پس از روزی که مستأجر دیگر واحد را در تصرف ندارد (بند (۱.۱) بخش ۸۹). این یک سال از روز تخلیه حساب میشود، نه از روزی که مشکل را پیدا کردید.
- شرط معقولبودن: طرفی که حق جبران دارد باید گامهای معقول برای کمکردن زیان خود بردارد (بخش ۱۶). طرح تعمیر، پیشفاکتورها و رسیدها همه باید از پس واژه «معقول» بربیایند.
اگر خسارت در طول مدت اجاره آشکار شود، اخطارهای پایان اجاره هم وجود دارند، اما آنها هم بر همان معیار خسارت نامتعارف بنا شدهاند. بخش ۶۲ (فرم N5) خسارت نامتعارف عمدی یا ناشی از سهلانگاری را پوشش میدهد: تاریخ پایان نباید زودتر از روز بیستم پس از اخطار باشد و به مستأجر هفت روز فرصت داده میشود تعمیر کند یا هزینه را بپردازد؛ اگر این کار را بکند اخطار بیاعتبار میشود. بخش ۶۳ (فرم N7) فقط خسارت نامتعارف عمدی را پوشش میدهد: تاریخ پایان میتواند از روز دهم باشد، فرصت هفتروزهای برای جبران وجود ندارد و موجر باید در جلسه رسیدگی ثابت کند خسارت عمدی بوده است. تغییری که بدون اجازه انجام شده اما خسارت نامتعارفی به بار نیاورده، خودبهخود زیر هیچیک از این دو بخش قرار نمیگیرد — پیش از فرستادن هر اخطاری این را خوب بسنجید.
سه سوءبرداشت رایج
سوءبرداشت یکم: «ودیعه دست من است، هزینه رنگ را از همان کم میکنم.» نمیتوانید. ودیعه اجاره باید صرف آخرین دوره اجاره شود؛ هنگام تخلیه دیگر خرج اجاره شده است. پول تعمیر باید از مسیر درخواست بخش ۸۹ بیاید، نه با کمکردن خودسرانه از ودیعه.
سوءبرداشت دوم: «مستأجر بند بازگرداندن هنگام تخلیه را امضا کرده، پس هر کوتاهی در بازگرداندن خودبهخود بدهی است.» بند امضاشده بازگرداندن، مدرک ارزشمندی از معیاری است که دو طرف بر سر آن توافق کردهاند. اما دعوا نزد LTB همچنان باید از شروط بخش ۸۹ بگذرد: خسارت نامتعارف عمدی یا ناشی از سهلانگاری، و هزینه معقول برای رفع آن. این بند به شما کمک میکند واقعیتها را ثابت کنید؛ شروط را حذف نمیکند.
سوءبرداشت سوم: «تغییر را بدون اجازه من انجام داده، پس میتوانم فوراً بیرونش کنم.» اینطور کار نمیکند. پایان اجاره بر محور خسارت نامتعارف میچرخد: بخش ۶۲ به مستأجر هفت روز فرصت جبران میدهد و بخش ۶۳ اثبات عمدیبودن خسارت را میخواهد. برای تغییر بدون اجازهای که خسارت نامتعارفی ندارد، مدارکتان را حفظ کنید، کتبی مکاتبه کنید و بعد مسیر درست را انتخاب کنید.
اگر مستأجر خواست تغییری بدهد، پیشنهاد میکنم به این ترتیب پیش بروید
- درخواست را با بخش ۱۲ قرارداد استاندارد تطبیق دهید: وسیله تزئینی است یا «تغییر دیگر»ی که به اجازه شما نیاز دارد. اگر روشن نیست، آن را نیازمند اجازه حساب کنید و از مستأجر بخواهید درخواستش را کتبی بدهد.
- در هر حال کتبی پاسخ دهید. اگر موافقید، دامنه کار، روش انجام، معیار بازگرداندن هنگام تخلیه و اینکه وسایل اصلی دست چه کسی میماند را بنویسید. اگر مخالفید، دلیل را بنویسید و مکاتبات را نگه دارید.
- هنگام تحویل و هنگام تخلیه از کل واحد عکس بگیرید و بگذارید هر دو طرف تأیید کنند. پیش و پس از هر تغییر تأییدشده نمای نزدیک هم بگیرید و نسخههای تاریخدار را نگه دارید.
- فقط ودیعه قانونی اجاره را بگیرید و آن را فقط صرف آخرین دوره اجاره کنید. به هیچ نامی ودیعه خسارت نگیرید و هزینه تعمیر را از ودیعه کم نکنید.
- هنگام تخلیه، فرسودگی عادی را از خسارت نامتعارف مشخص جدا کنید، پیشفاکتور و رسید معقول بگیرید و مبلغ مطالبه را در محدوده معقول نگه دارید.
- اگر لازم شد مطالبه کنید، ساعت بخش ۸۹ را رعایت کنید: یک سال از روز تخلیه مستأجر. نگذارید دیر پیداکردن خسارت به از دست رفتن مهلت تبدیل شود.
- اگر در میانه مدت اجاره خسارت جدی دیدید، بررسی کنید از میان بخش ۶۲ و ۶۳ واقعاً کدام را میتوانید پشتیبانی کنید — اینکه عمدیبودن خسارت را میتوانید ثابت کنید یا نه، تعیین میکند کدام اخطار مناسب است. با حدس انتخاب نکنید.
من Ming Ren هستم. در تغییرات و بازگرداندن واحدهای اجارهای، اول اجازه و معیار را روی کاغذ بیاورید، و ما سندبهسند پیش میرویم.
این مقاله اطلاعات عمومی است، نه مشاوره حقوقی. مفاد قرارداد، ماهیت تغییر و نحوه توصیف خسارت بر نتیجه هر پرونده مشخص اثر میگذارد؛ پیش از اقدام با یک وکیل یا نماینده حقوقی مجاز در انتاریو مشورت کنید.
منابع اصلی: Residential Tenancies Act, 2006, S.O. 2006, c.17, ss.4, 16, 33, 34, 35, 62, 63, 89, 105, 106, 134 (Ontario e-Laws، بررسیشده در نوامبر ۲۰۲۶)؛ Standard Form of Lease (Form 2229E)، بخشهای ۸، ۱۲، ۱۵ و Part J پیوست. مثال دیوار تیره در بالا فرضی است و پرونده واقعی نیست.
پرسشهای متداول
ودیعه دست من است، هزینه رنگ را از همان کم میکنم؟
نمیتوانید. ودیعه اجاره باید صرف آخرین دوره اجاره شود؛ هنگام تخلیه دیگر خرج اجاره شده است؛ پول تعمیر باید از مسیر درخواست بخش ۸۹ بیاید، نه با کمکردن خودسرانه از ودیعه.
مستأجر بند بازگرداندن هنگام تخلیه را امضا کرده، پس هر کوتاهی در بازگرداندن خودبهخود بدهی است؟
بند امضاشده بازگرداندن، مدرک ارزشمندی از معیاری است که دو طرف بر سر آن توافق کردهاند. اما دعوا نزد LTB همچنان باید از شروط بخش ۸۹ بگذرد: خسارت نامتعارف عمدی یا ناشی از سهلانگاری، و هزینه معقول برای رفع آن؛ این بند به شما کمک میکند واقعیتها را ثابت کنید، شروط را حذف نمیکند.
تغییر را بدون اجازه من انجام داده، پس میتوانم فوراً بیرونش کنم؟
اینطور کار نمیکند. پایان اجاره بر محور خسارت نامتعارف میچرخد: بخش ۶۲ به مستأجر هفت روز فرصت جبران میدهد و بخش ۶۳ اثبات عمدیبودن خسارت را میخواهد؛ برای تغییر بدون اجازهای که خسارت نامتعارفی ندارد، مدارکتان را حفظ کنید، کتبی مکاتبه کنید و بعد مسیر درست را انتخاب کنید.


