من Ming Ren هستم، بروکر RE/MAX Realtron.
اول، نتیجه را ساده بگویم: در این وضعیت موجر فقط در برابر یک نفر مسئول نیست؛ همزمان میان دو رابطه اجارهای ایستاده است. در برابر مستأجر جدید، قرارداد امضا کردهاید و پول گرفتهاید، پس خانهای را بدهکارید که واقعاً بتواند واردش شود؛ اگر نتوانید تحویل بدهید، این نقض تعهد اول از همه بر عهده خودتان است. در برابر مستأجر قبلی، حتی اگر از موعد رفتن گذشته و نرفته باشد، نمیتوانید خودتان او را بیرون کنید؛ بیرون کردن فقط از مسیر دستور Landlord and Tenant Board (LTB) و سپس اجرای sheriff میگذرد. اینکه این هزینهها در نهایت به مستأجر متخلف برگردد یا نه، به این بستگی دارد که بهموقع درخواست بدهید و مدرک نگه دارید، نه به اینکه روز جابهجایی چقدر عصبانی شوید. اگر ترتیب قدمها را اشتباه بروید، موجری که اول قربانی بوده میتواند در پایان به هر دو طرف بدهکار شود.
نکته اول: مستأجر جدید از قبل مستأجر شماست، حتی اگر هرگز وارد نشده باشد
خیلیها فکر میکنند اگر کسی از در وارد نشده و کلیدی تحویل نشده، اجاره هنوز واقعاً شروع نشده و موضوع فقط یک قرارداد عادیِ بههمخورده است. در انتاریو این فرض اشتباه است.
ماده 13 قانون Residential Tenancies Act, 2006 (RTA) روشن میگوید: مدت اجاره از روزی شروع میشود که مستأجر طبق قرارداد حق سکونت در واحد را دارد، و قرارداد اجاره از همان روز استحقاق سکونت نافذ میشود، خواه مستأجر واقعاً ساکن شده باشد یا نه. یعنی در تاریخ توافقشده جابهجایی، مستأجر جدید از نظر قانونی مستأجر شماست — و ناتوانی در تحویل واحد خالی یعنی اساسیترین تعهد معامله، یعنی تحویل تصرف، انجام نشده است.
آنچه موجر در این سمت با آن روبهروست را بهتر است در سه لایه دید. لایه اول قرارداد است: تصرف در یک تاریخ معین را وعده دادهاید و نتوانستهاید تحویل بدهید، پس هزینههای معقول مستأجر جدید — هتل، تغییر زمان کامیون اسبابکشی، انبارداری — ممکن است از شما مطالبه شود. لایه دوم خود RTA است: ماده 22 میگوید موجر نباید بهطور اساسی در بهرهمندی معقول مستأجر از خانه اختلال ایجاد کند، و ماده 29 به مستأجر راه درخواست به LTB را میدهد (فرم مستأجر T2 است). اما صادقانه باید حدّ این نکته را هم گفت: متن ماده 22 بر دوره «تصرف» مستأجر تکیه دارد، پس اینکه دقیقاً شامل مستأجری که هرگز نتوانسته وارد شود بشود یا نه، و اینکه Board چنین درخواستی را بپذیرد یا نه، پرسشی وابسته به واقعیتهای هر پرونده است و من آن را تضمین نمیکنم. لایه سوم ماده 16 است: وظیفه برداشتن گامهای معقول برای کاهش زیان، دوطرفه است. مستأجر جدید نمیتواند بنشیند و بگذارد صورتحساب بزرگ شود، و شما هم نمیتوانید هیچ کاری نکنید و انتظار داشته باشید همهچیز را دیگری بپردازد. هرچه زودتر کتبی اطلاع بدهید و برای راهحل موقت کمک کنید، هنگام تقسیم مسئولیت موضعتان قویتر است.
نکته دوم: در برابر مستأجری که نمیرود، هیچ حق اقدام شخصی ندارید
حالا سمت دیگر. ماده 37 میگوید اجاره فقط مطابق RTA میتواند پایان یابد، و ماده 38 میگوید اگر مدت ثابت تمام شود ولی اجاره تمدید یا بهطور قانونی خاتمه نیافته باشد، بهصورت ماهانه ادامهیافته تلقی میشود. پس «قرارداد تمام شد» به معنای «شخص باید همان روز بیرون باشد» نیست، و قطعاً به موجر اجازه اقدام نمیدهد.
ماده 39 در را میبندد: موجر نمیتواند تصرف واحد را پس بگیرد، مگر اینکه مستأجر خودش تخلیه یا رها کرده باشد، یا دستور Board مبنی بر تخلیه، تصرف را مجاز کرده باشد. عوض کردن قفل، قطع آب و برق، بیرون بردن وسایل، یا حاضر شدن سر ملک برای «خواهش» به رفتن، مشکل را حل نمیکند — بدهی تازهای برای خودتان میسازد، چون همان مستأجر متخلف میتواند علیه شما فرم T2 بدهد و مدعی پسگیری غیرقانونی و اختلال شود.
فقط یک راه قانونی وجود دارد: با مدارک درست، درخواست درست موجر را ثبت کنید. اگر مستأجر قبلی اخطار پایان اجاره داده (مثلاً N9) یا توافق پایان اجاره امضا کرده (N11) و بعد مانده است، موجر به LTB درخواست میدهد — بسته به نوع اخطار یا توافق، معمولاً با فرم L2 — تا دستور پایان اجاره و تخلیه بگیرد. اگر پس از لازمالاجرا شدن دستور باز هم نرفت، دستور به sheriff دارای صلاحیت محلی داده میشود و فقط sheriff میتواند بهطور قانونی واحد را خالی کند. یک مهلت را هم از دست ندهید: طبق ماده 46، اخطار پایان اجاره 30 روز پس از تاریخ پایانیِ مندرج در اخطار باطل میشود، مگر اینکه مستأجر پیش از آن تخلیه کند یا موجر پیش از آن درخواست داده باشد. اگر این پنجره را از دست بدهید، اخطار از بین میرود و کار از اول شروع میشود.
یک مثال ساختگی از خودم، با تاریخهایی فقط برای نشان دادن ترتیب کار: فرض کنید مستأجر قبلی باید 30 ژوئن میرفت و مانده است، و مستأجر جدید باید 1 ژوئیه وارد شود (تاریخهای نمونه). اقدامهای قانونیِ در دسترس موجر در 1 ژوئیه اینهاست: به مستأجر جدید کتبی اطلاع بدهد، برای راهحل موقت مذاکره کند و سوابق را نگه دارد، و درخواست LTB علیه مستأجر مانده را فوراً شروع کند — نه اینکه همان بعدازظهر قفل را عوض کند. دسته اول اقدامها کاهش زیان است؛ دومی یک اختلاف تازه میسازد.
نکته سوم: پول، سه حساب جداست، نه یکی
وقتی وضعیت آرام شد، سراغ پول بروید. در واقع اینجا سه حساب مستقل وجود دارد و قاطی کردنشان نتیجهای جز سردرگمی ندارد.
حساب اول: آنچه مستأجر مانده به موجر بدهکار است. ماده 86 به موجر حق خسارت بابت استفاده و تصرف واحد توسط مستأجری را میدهد که پس از پایان اجاره با دستور، اخطار یا توافق تخلیه نکرده است، و بند (3) ماده 87 راه درخواست این خسارت از Board را به موجر میدهد؛ خسارتی که برای هر روز اضافهماندن حساب میشود. پیششرط را دقت کنید: اجاره باید اول بهدرستی پایان یافته باشد. اگر خود مدارک پایان اجاره ایراد داشته باشد، پایه این حساب سست است.
حساب دوم: آنچه مستأجر جدید از موجر مطالبه میکند. این یکی اول بر عهده موجر مینشیند، چون وظیفه تحویل واحد با شما بوده است. مبلغ به هزینههای واقعی و معقول مستأجر و به اینکه راهحل جایگزینی مذاکره شده یا نه بستگی دارد، و وظیفه کاهش زیان در ماده 16 هم بر آن اثر میگذارد — مستأجری که هر گزینه موقت معقولی را رد کند و بگذارد صورتحساب هتل باد کند، مطالبهاش محدودتر میشود؛ همانطور که موجری که میدانسته واحد آماده نمیشود ولی تا روز قبل از جابهجایی صبر کرده تا خبر بدهد، بهسختی میتواند تقصیر را گردن دیگری بیندازد.
حساب سوم: آیا موجر میتواند حساب دوم را به مستأجر مانده منتقل کند؟ از نظر جهت، بله — ماندن او بود که کل این زنجیره را ساخت، و موجر میتواند زیانهای ناشی از تصرف اضافه را در فرایند Board مطالبه کند. اما اینکه چقدر واقعاً قابل وصول است به مدرک و ارزیابی Board بستگی دارد؛ خودکار نیست که قبضهای مستأجر جدید را تحویل بدهید و تمام شود. پس از روز اول سه حساب را جدا نگه دارید: روزهای تصرف اضافه، تکتک رسیدهای معقول مستأجر جدید، و هر ارتباط کتبی با هر دو طرف، در پروندههای جدا. چه کار به مذاکره بکشد چه به جلسه رسیدگی، همینها را از شما خواهند خواست.
سه سوءبرداشت رایج
سوءبرداشت اول: «قرارداد تمام شده، پس ماندنش تصرف غیرقانونی است و عوض کردن قفل حق من است.» نه. ماندن پس از تاریخ پایان، تصرف اضافه (holdover) است و مسیرش دستور LTB بهعلاوه اجرای sheriff است. ماده 39 پسگیری شخصی را صریحاً ممنوع میکند، و عوض کردن قفل بدون دادن کلید جایگزین با ماده 24 هم ناسازگار است — ممکن است در پایان به همان مستأجری بدهکار شوید که مشکل را ساخته است.
سوءبرداشت دوم: «مستأجر جدید حتی یک روز هم آنجا زندگی نکرده، پس اجاره حساب نیست — بیعانه را پس بدهم، تمام.» نه. طبق ماده 13، اجاره از روز استحقاق سکونت او نافذ شده است. پس دادن بیعانه یا بخشیدن اجاره میتواند بخشی از یک توافق باشد، اما باید کتبی و با توافق هر دو طرف باشد؛ موجر نمیتواند یکطرفه اعلام کند که اجارهای وجود نداشته است.
سوءبرداشت سوم: «در نهایت همهچیز را مستأجر مانده میپردازد، پس الان لازم نیست کاری بکنم.» برعکس است. ماده 16 از کسی که حق مطالبه مبلغی دارد میخواهد گامهای معقول برای کاهش زیان خودش بردارد. اگر بهموقع درخواست ندهید، به مستأجر جدید اطلاع ندهید و مدرک نگه ندارید، کمتر وصول میکنید، نه بیشتر.
اگر این اتفاق برایتان افتاد، پیشنهاد میکنم به این ترتیب پیش بروید
- همان روز به مستأجر جدید کتبی اطلاع بدهید: توضیح بدهید مستأجر قبلی تخلیه نکرده، چه فرایندی را در پیش گرفتهاید، جدول زمانی مورد انتظار چیست، و یک راهحل موقت یا توافق پیشنهادی ارائه کنید. همهچیز کتبی باشد، نه فقط تلفنی.
- مدارک پایان اجاره در سمت مستأجر قبلی را بازبینی کنید: اخطار مستأجر بوده، توافق دوطرفه، یا اخطار موجر؟ تاریخ پایان کدام است و مدرک ابلاغ کامل است؟ اگر چیزی ایراددار به نظر میرسد، پیش از ثبت درخواست از یک وکیل انتاریو یا پارالیگال دارای مجوز بخواهید آن را ببیند.
- درخواست متناسب موجر به LTB را پیش از باطل شدن اخطار طبق ماده 46 — یعنی ظرف 30 روز پس از تاریخ پایان — ثبت کنید، با فرم L2 یا فرمی که با اخطار یا توافق شما میخواند. به وعدههای شفاهی «چند روز دیگر» تکیه نکنید.
- پس از گرفتن دستور تخلیه، اجرای آن را پیگیری کنید: دستور را بهموقع به sheriff دارای صلاحیت بدهید، و تا وقتی sheriff اجرا نکرده، به قفلها، خدمات و وسایل داخل واحد دست نزنید.
- سه پرونده جدا نگه دارید: روزهای تصرف اضافه و محاسبه خسارت؛ رسیدهای هزینه معقول مستأجر جدید؛ و سوابق اطلاعرسانی و مذاکره با هر دو طرف.
- برای جابهجایی بعدی، میان تاریخ قطعی تخلیه و تاریخ ورود بعدی فاصله بگذارید. تاریخ تحویل را هرگز روی این فرض واحد نبندید که مستأجر قبلی سر وقت میرود — یک فاصله کوچک میان دو اجاره، ارزانترین بیمه در برابر کل این اختلاف است.
من Ming Ren هستم. وقتی موجر از دو طرف تحت فشار است، اول فرایند را درست بروید و حسابها را جدا نگه دارید — و مدارک را یکییکی بررسی میکنیم.
این مقاله اطلاعات عمومی است، نه مشاوره حقوقی. معتبر بودن اخطار پایان اجاره، اینکه کدام فرم درخواست مناسب است، و اینکه مستأجری که نتوانسته وارد شود چه راهحلهایی میتواند مطالبه کند، همه به اسناد و واقعیتهای هر پرونده بستگی دارد. پیش از اقدام با یک وکیل انتاریو یا پارالیگال دارای مجوز مشورت کنید.
منابع اصلی: Residential Tenancies Act, 2006, S.O. 2006, c.17, ss.13, 16, 17, 22, 29, 37, 38, 39, 44, 46, 86, 87(3) (Ontario e-Laws، بررسیشده در نوامبر 2026)؛ راهنمای فرم L2 موجر و فرم T2 مستأجر از LTB (Tribunals Ontario). تاریخهای 30 ژوئن و 1 ژوئیه فقط نمونهاند، نه یک پرونده واقعی.
پرسشهای متداول
اگر مستأجر بعد از پایان قرارداد بماند، آیا موجر میتواند قفلها را عوض کند؟
نه. ماندن پس از تاریخ پایان، تصرف اضافه (holdover) است و مسیرش دستور LTB بهعلاوه اجرای sheriff است. ماده 39 پسگیری شخصی را صریحاً ممنوع میکند، و عوض کردن قفل بدون دادن کلید جایگزین با ماده 24 هم ناسازگار است — ممکن است در پایان به همان مستأجری بدهکار شوید که مشکل را ساخته است.
اگر مستأجر جدید بهخاطر ماندن مستأجر قبلی اصلاً نتواند وارد شود، آیا قراردادش باطل است و پس دادن بیعانه کافی است؟
نه. طبق ماده 13، اجاره از روز استحقاق سکونت او نافذ شده است. پس دادن بیعانه یا بخشیدن اجاره میتواند بخشی از یک توافق باشد، اما باید کتبی و با توافق هر دو طرف باشد؛ موجر نمیتواند یکطرفه اعلام کند که اجارهای وجود نداشته است.
آیا موجر میتواند هیچ کاری نکند و همه هزینهها را مستأجر مانده بپردازد؟
برعکس است. ماده 16 از کسی که حق مطالبه مبلغی دارد میخواهد گامهای معقول برای کاهش زیان خودش بردارد. اگر بهموقع درخواست ندهید، به مستأجر جدید اطلاع ندهید و مدرک نگه ندارید، کمتر وصول میکنید، نه بیشتر.


