من Ming Ren هستم، بروکر RE/MAX Realtron.
اول، نتیجه را ساده بگویم: در قانون Residential Tenancies Act, 2006 انتاریو (که از این پس RTA مینامیم) هیچ مادهای بهطور ویژه درباره کپک نوشته نشده است. پس از همان ابتدا بر سر اینکه «کپک مال کیست» بحث نکنید. با یک پرسش شروع کنید: آب و رطوبتی که کپک را تغذیه کرده از کجا آمده است؟ اگر رطوبت از خود ساختمان وارد شده باشد — نشت، نفوذ آب، فن تهویه خراب — مسئولیت در سمت موجر است. اگر کپک به این دلیل رشد کرده باشد که ساکنان نظافت معمول را انجام نداده و رطوبت را پیوسته در داخل خانه حبس کردهاند، ممکن است بر عهده مستأجر بیفتد. تا وقتی منبع مشخص نشده، استدلال هیچکدام از دو طرف به جایی نمیرسد.
در ادامه سه موضوع را بررسی میکنیم: وظیفه موجر دقیقاً تا کجا میرسد، مسئولیت مستأجر کجا متوقف میشود، و وقتی دو طرف به توافق نمیرسند هر یک چه راهی دارد.
۱. تعمیر، عایقکاری در برابر رطوبت و تهویه، وظیفه پایه موجر است
بند (۱) ماده ۲۰ قانون RTA صریح است: موجر مسئول است که مجموعه مسکونی، از جمله واحدهای اجارهای داخل آن را در وضعیت خوب تعمیر و مناسب سکونت نگه دارد و استانداردهای بهداشت، ایمنی، مسکن و نگهداری را رعایت کند. بند (۲) همین ماده اضافه میکند که این وظیفه حتی وقتی هم برقرار است که مستأجر پیش از امضای قرارداد از خرابی موجود خبر داشته باشد. یعنی جمله «هنگام بازدید، لکه گوشه دیوار را دیدی و با این حال خانه را اجاره کردی» پاسخ ماده ۲۰ نیست.
این استانداردهای نگهداری در عمل چه شکلی دارند، در آییننامه استانی O. Reg. 517/06 آمده است؛ این آییننامه در جاهایی اعمال میشود که آییننامه استاندارد املاکِ شهرداری وجود ندارد و شهرهایی که آییننامه محلی خود را دارند، استانداردی محلی بر همان پایه دنبال میکنند:
- ماده ۲: موجر باید اطمینان حاصل کند که استانداردهای این آییننامه رعایت میشود.
- ماده ۶: دیوارهای فونداسیون، دیوارها و سقفها باید از نظر سازه سالم، ضد آب و در برابر رطوبت عایق باشند و طوری نگهداری شوند که در برابر فرسایش، از جمله فرسایش ناشی از قارچ، محافظت شوند.
- ماده ۷: هر سقفی باید ضد آب باشد. ماده ۹: سیستمهای لولهکشی و فاضلاب باید بدون نشت، نقص و گرفتگی نگه داشته شوند.
- ماده ۲۰: همه فضاهای قابل سکونت باید تهویه طبیعی یا مکانیکی متناسب با کاربرد آن فضا داشته باشند.
این مواد را کنار هم بگذارید: سقف چکهکننده، آبی که از دیوار خارجی نفوذ میکند، لولهای که قطرهقطره میچکد، رطوبتی که از فونداسیون بالا میآید، فن حمامی که خراب شده و هیچوقت تعمیر نشده است — همه اینها مشکل خود ساختماناند. وقتی کپک پشت این مشکلات رشد میکند، کار موجر فقط پاک کردن آن لکه نیست؛ باید منبع آب را تعمیر کند. راهنمای Health Canada (وزارت بهداشت کانادا) درباره کپک در فضای داخلی هم همین را میگوید: رطوبت داخل را کنترل کنید، کپک قابل مشاهده را پاک کنید و علت اصلی را برطرف کنید، وگرنه کپک برمیگردد.
۲. مستأجر فقط مسئول دو چیز است و هر دو آستانه دارند
بخش مربوط به مستأجر در این قانون کوتاه است و از آنچه بسیاری تصور میکنند محدودتر است.
ماده ۳۳: مستأجر مسئول نظافت معمول (ordinary cleanliness) واحد اجارهای است، مگر اینکه قرارداد اجاره نظافت را بر عهده موجر گذاشته باشد. سیاه شدن درزهای کاشی حمام و رطوبت روزمرهای که روی قاب پنجره مینشیند و پاک نمیشود، در همین محدوده قرار میگیرد.
ماده ۳۴: مستأجر مسئول تعمیر خسارت اضافی (undue damage) به واحد یا مجموعه است که از رفتار عمدی یا ناشی از سهلانگاری (wilful or negligent) خود مستأجر، یکی دیگر از ساکنان، یا شخصی که مستأجر به ساختمان راه داده است ناشی شده باشد. هر دو واژه مهماند: رفتار باید عمدی یا سهلانگارانه باشد و نتیجه هم باید به سطح «خسارت اضافی» برسد. زندگی عادی و گذر زمان، خسارت موضوع ماده ۳۴ نیست.
یک مثال که خودم ساختهام و صرفاً برای توضیح است: حمامی بدون پنجره و فقط با یک فن تهویه؛ فن از همان زمان نقل مکان خراب بوده، مستأجر دو بار کتبی گزارش داده، موجر هیچوقت آن را تعمیر نکرده و شش ماه بعد سقف کپک زده است. هم منبع رطوبت و هم تجهیزات خراب در سمت موجر است؛ این بیشتر شبیه مسئله ماده ۲۰ است. برعکسش را در نظر بگیرید: فن سالم است، اما ساکنان هیچوقت آن را روشن نمیکنند، لباسها را در تمام طول سال داخل خانه خشک میکنند و رطوبت روی پنجره را هرگز پاک نمیکنند و کپک فقط در گوشههایی ظاهر میشود که همین عادتها سنگینتر است. چنین مجموعه واقعیتی میتواند پای مواد ۳۳ و ۳۴ را وسط بکشد. اینکه رفتاری سهلانگاری محسوب میشود یا نه و خسارتی «اضافی» هست یا نه، در متن قانون پاسخ آماده ندارد؛ هیئت موجر و مستأجر (Landlord and Tenant Board یا LTB) بر اساس واقعیات هر پرونده تصمیم میگیرد.
یک ماده دیگر هم آسان از چشم میافتد: طبق ماده ۴، هر شرطی در قرارداد اجاره که با RTA ناسازگار باشد باطل است. بندی در قرارداد که بگوید «همه مشکلات کپک بر عهده مستأجر است» نمیتواند وظیفه تعمیر ماده ۲۰ را منتقل کند. قرارداد میتواند درباره تهویه روزمره، نظافت و گزارش سریع مشکل انتظاراتی تعیین کند، اما خط پایه تعمیر ساختمان جابهجا نمیشود.
۳. وقتی به توافق نمیرسید: اول مدارک، بعد روند قانونی
اختلافهای مربوط به کپک معمولاً با مدارک برده میشوند، نه با صدای بلندتر.
در سمت مستأجر: مستأجری که معتقد است موجر وظیفه ماده ۲۰ را نقض کرده است میتواند طبق ماده ۲۹ از LTB درخواست کند (درخواست مربوط به نگهداری معمولاً با فرم T6 ارائه میشود) تا نقض وظیفه را احراز کند. ماده ۳۰ راهحلهای موجود را فهرست میکند، از جمله کاهش اجاره، دستور به موجر برای انجام تعمیرات مشخص در مهلت معین، و پرداخت هزینه اموال آسیبدیده مستأجر و هزینههای معقول پرداختشده از جیب او. دو نکته را به خاطر بسپارید: بند (۲) ماده ۲۹ مهلت یکساله از روز وقوع رفتار ادعایی تعیین میکند و طبق بند (۲) ماده ۳۰، هیئت هنگام تصمیم درباره راهحل در نظر میگیرد که آیا مستأجر پیش از درخواست، مشکل را به موجر اطلاع داده بود یا نه. دقیقاً به همین دلیل، نخستین گام هنگام دیدن کپک همیشه اطلاع کتبی به موجر است؛ پیامک یا ایمیل کافی است، به شرطی که قابل نگهداری باشد.
در سمت موجر: ورود برای بازرسی و تعمیر طبق ماده ۲۷ انجام میشود: اطلاع کتبی دستکم ۲۴ ساعت زودتر، با ذکر دلیل، روز و ساعتی میان ۸ صبح تا ۸ شب؛ وضعیت اضطراری واقعی را میتوان طبق ماده ۲۶ بدون اطلاع وارد شد. موجری که معتقد است کپک از رفتار عمدی یا سهلانگارانه مستأجر ناشی شده باید آن را از مسیر قانونی LTB ثابت کند. کاری که موجر نمیتواند بکند این است که خودش از ودیعه اجاره ماه آخر برداشت کند؛ طبق قانون، آن ودیعه باید صرف اجاره آخرین دوره اجاره شود و صندوق جبران خسارت نیست.
یک جمله هم درباره سلامت، بیپرده: Health Canada به این نتیجه رسیده است که رشد کپک در فضای داخلی میتواند خطری برای سلامت باشد و برای تماس با کپک در فضای داخلی، سطح «ایمن» مبتنی بر سلامت پیشنهاد نمیکند. اگر کسی در خانه آسم یا مشکلات تنفسی دیگر دارد، اگر سطح درگیر بزرگ است، یا اگر کپک بعد از تمیز کردن مدام برمیگردد، موضوع را پروژه سابیدن و پاک کردن ندانید؛ منبع رطوبت را برطرف کنید و در جایی که مقیاس کار ایجاب میکند از کمک حرفهای استفاده کنید.
سه سوءبرداشت رایج
«قانون میگوید کپک در خانه اجارهای همیشه مشکل موجر است.» چنین قانونی وجود ندارد. در RTA مادهای درباره کپک نیست. مسئولیت موجر از وظیفه تعمیر ماده ۲۰ و استانداردهای نگهداری سرچشمه میگیرد که مربوط به خود ساختمان است: نشت، رطوبت و تجهیزات تهویه. جایی که علت در سمت ساختمان نیست، پاسخ میتواند متفاوت باشد.
«مستأجر هیچوقت پنجره باز نمیکند و فن را روشن نمیکند، پس کپک کاملاً تقصیر مستأجر است.» لزوماً نه. اول تجهیزات را بررسی کنید: اگر فن تهویه خراب باشد یا خود تهویه با استاندارد مطابقت نداشته باشد، موجر سهم خودش را انجام نداده است. فقط جایی که تجهیزات سالم است و ساکنان بهسادگی از آن استفاده نمیکنند، پای سهلانگاریِ ماده ۳۴ وسط میآید و خسارت هم باز باید به سطح «خسارت اضافی» برسد؛ این را هیئت بر اساس واقعیات تعیین میکند، نه گفته موجر.
«کپک را بساب و رنگ کن، موضوع تمام است.» این کار سطح را از بین میبرد، نه علت را. اگر منبع رطوبت سر جایش باشد، کپک برمیگردد و راهنمای Health Canada هم میگوید اول منبع رطوبت را برطرف کنید. رنگ کردن روی کپک همچنین مدرکی میسازد که مشکل وجود داشته و به جای تعمیر، پوشانده شده است.
کپک پیدا کردید؟ این کارها را به ترتیب انجام دهید
- از آن عکس بگیرید و تاریخ، اتاق و گستره آن را یادداشت کنید. بعداً دوباره از همان نقطه عکس بگیرید؛ همین قبل و بعد، مدرک پایه شماست.
- مستأجر: همان روز بهصورت کتبی به موجر اطلاع دهید (پیامک یا ایمیل) و اتاق، محل و تقریباً زمان شروع آن را بنویسید. موجر: کتبی پاسخ دهید و زمانی برای بازرسی تعیین کنید.
- با هم، اول منبع را جستوجو کنید: نشت لولههای نزدیک، ورود آب از قاب پنجره یا دیوار خارجی، رطوبت در فونداسیون، و اینکه فنهای حمام و آشپزخانه واقعاً کار میکنند و هوا را بیرون میفرستند یا نه.
- موجری که برای بازرسی یا تعمیر برنامهریزی میکند باید اطلاع ماده ۲۷ را بدهد: دستکم ۲۴ ساعت زودتر و کتبی. مستأجر نباید بدون دلیل منطقی از ورود جلوگیری کند؛ خودداری از همکاری، موضع خودتان را بعداً ضعیف میکند.
- کپک سطحی کوچک را میتوان در چارچوب نظافت معمول، با تهویه و محافظت ساده، برطرف کرد. برای سطحهای بزرگ، کپکی که مدام برمیگردد، یا عضوی از خانواده که مشکل تنفسی دارد: اول منبع آب را برطرف کنید و به جای سابیدن مکرر، ارزیابی حرفهای را در نظر بگیرید.
- اگر باز هم به توافق نرسیدید، عکسها، اطلاعیهها و مکاتبات تعمیر را به ترتیب تاریخ مرتب کنید. مستأجری که فرم T6 ارائه میکند باید مهلت یکساله را در نظر داشته باشد؛ موجری که ادعای خسارت ناشی از مستأجر دارد به مدرک و روند LTB نیاز دارد، نه برداشت از ودیعه اجاره.
کار حرفهای و دقیق، پایه اعتماد است. من Ming Ren هستم. وقتی کپک در یک خانه اجارهای به اختلاف تبدیل میشود، برای مقصر دانستن عجله نکنید؛ منبع آب و زنجیره مدارک را روی میز بگذارید تا مورد به مورد با هم بررسی کنیم.
این مقاله فقط اطلاعات عمومی است و مشاوره حقوقی محسوب نمیشود. آییننامه استاندارد املاک شهرداری محل شما، وضعیت واقعی خانه و جدول زمانی پروندهتان میتواند نتیجه را تغییر دهد. پیش از هر اقدامی با یک وکیل در انتاریو مشورت کنید.
منابع اصلی: Residential Tenancies Act, 2006, S.O. 2006, c.17, ss.4, 20, 26, 27, 29, 30, 33, 34 (Ontario e-Laws، بررسیشده در نوامبر ۲۰۲۶)؛ O. Reg. 517/06 (Maintenance Standards), ss.2, 6, 7, 9, 20؛ Health Canada، Guide to Addressing Moisture and Mould Indoors و راهنمای سلامت کپک (بررسیشده در نوامبر ۲۰۲۶). مثال فن تهویه حمام صرفاً مثالی توضیحی است و پرونده واقعی نیست.
یادداشت: این نسخه فارسی برای آگاهی عمومی تهیه شده است. در صورت اختلاف در تفسیر، متن قانون و نسخههای انگلیسی و چینی ملاک بررسی دقیقتر هستند.
پرسشهای متداول
قانون میگوید کپک در خانه اجارهای همیشه مشکل موجر است؟
چنین قانونی وجود ندارد. در RTA مادهای درباره کپک نیست. مسئولیت موجر از وظیفه تعمیر ماده ۲۰ و استانداردهای نگهداری سرچشمه میگیرد که مربوط به خود ساختمان است: نشت، رطوبت و تجهیزات تهویه.
مستأجر هیچوقت پنجره باز نمیکند و فن را روشن نمیکند، پس کپک کاملاً تقصیر مستأجر است؟
لزوماً نه. اول تجهیزات را بررسی کنید: اگر فن تهویه خراب باشد یا خود تهویه با استاندارد مطابقت نداشته باشد، موجر سهم خودش را انجام نداده است. فقط جایی که تجهیزات سالم است و ساکنان از آن استفاده نمیکنند، پای سهلانگاری ماده ۳۴ وسط میآید و خسارت باید به سطح خسارت اضافی برسد.
کپک را بساب و رنگ کن، موضوع تمام است؟
این کار سطح را از بین میبرد، نه علت را. اگر منبع رطوبت سر جایش باشد، کپک برمیگردد و راهنمای Health Canada هم میگوید اول منبع رطوبت را برطرف کنید.


