من Ming Ren هستم، بروکر RE/MAX Realtron.
اول نتیجه را ساده بگویم: موجر میتواند پیشنهاد کند «هزینه یک کار را میدهم یا خدمتی اضافه میکنم و تو با افزایش اجاره بالاتر از نرخ راهنمای سالانه موافقت کن.» قانون انتاریو این معامله را اجازه میدهد، اما با یک توافق شفاهی انجام نمیشود. سقف مشخص دارد، فرم prescribed دارد، پنج روز مهلت پشیمانی دارد و اگر موجر به قولش عمل نکند، راه جبران دو ساله دارد. امضا کردن انتخاب خودتان است و هیچکس نمیتواند شما را مجبور کند. اگر امضا میکنید، اول سه نکته زیر را بررسی کنید.
۱. چه چیزی معامله میشود و سقف افزایش چقدر است؟
ماده ۱۲۰ قانون Residential Tenancies Act, 2006 (همان RTA) اصل را مشخص میکند: در طول مدت اجاره، اجاره نمیتواند بیش از نرخ راهنما (guideline) بالا برود، مگر از راه درخواست طبق ماده ۱۲۶ یا ۱۲۷، یا توافق طبق ماده ۱۲۱ یا ۱۲۳. ماده ۱۲۱ همان راه توافق است و فقط دو نوع عوض را میپذیرد: موجر یک هزینه سرمایهای مشخص (specified capital expenditure، یعنی کار سرمایهای) را انجام داده یا متعهد به انجام آن شده باشد؛ یا موجر یک خدمت جدید یا اضافی را ارائه کرده یا متعهد به ارائه آن شده باشد. تعمیرات روزمرهای که از قبل وظیفه موجر است، عوض جدید محسوب نمیشود. پیش از امضا دقیق بپرسید کار چیست، چون نحوه نوشتن آن بعداً اهمیت پیدا میکند.
سقف در بند (۳) ماده ۱۲۱ آمده است: افزایش طبق این ماده نمیتواند از «نرخ راهنما بهاضافه ۳ درصدِ اجاره قانونی قبلی» بیشتر شود. نرخ راهنمای منتشرشده انتاریو برای سال ۲۰۲۶ برابر ۲٫۱ درصد و برای سال ۲۰۲۷ برابر ۱٫۹ درصد است؛ پس سقف بر مبنای ارقام ۲۰۲۶ میشود ۵٫۱ درصد و بر مبنای ۲۰۲۷ میشود ۴٫۹ درصد. توجه کنید که آن ۳ درصد روی اجاره قانونی قبلی حساب میشود، نه روی اجاره جدید و نه روی عددی که موجر پیشنهاد میدهد.
یک مثال فرضی، با اعداد ساختگی که مربوط به هیچ اجاره واقعی نیست: فرض کنید اجاره فعلی ماهانه ۱۸۰۰ دلار است. با ارقام ۲۰۲۶، افزایش عادی طبق نرخ راهنما حداکثر ۳۷٫۸۰ دلار میشود. طبق ماده ۱۲۱، حداکثر افزایش ۹۱٫۸۰ دلار است و بالاترین اجاره جدید ۱۸۹۱٫۸۰ دلار میشود. اگر روی فرم عدد ۱۹۲۰ دلار نوشته شده باشد، خودِ آن عدد از سقف گذشته است، هرقدر هم کاری که وعده داده شده جذاب به نظر برسد.
دو شرط دیگر را هم نباید از دست داد. نخست، قاعده ۱۲ ماه در ماده ۱۱۹: از آخرین افزایش، یا از روزی که واحد برای نخستین بار به همین مستأجر اجاره داده شد، باید دستکم ۱۲ ماه گذشته باشد. بند (۲) ماده ۱۱۹ فقط افزایشهای ماده ۱۲۳ را از این قاعده معاف میکند؛ افزایش ماده ۱۲۱ معاف نیست، پس آن ۱۲ ماه همچنان باید کامل شود. دوم، خود واحد باید مشمول نرخ راهنما باشد: طبق ماده ۶٫۱، مواد ۱۲۰ و ۱۲۱ و ۱۲۲ درباره برخی واحدهایی که پس از ۱۵ نوامبر ۲۰۱۸ برای نخستین بار مسکونی شدهاند — از جمله ساختمانهای جدید، بخشهای الحاقی و بعضی واحدهای تازهساخته در خانههای کوچک — اعمال نمیشود. آن واحدها اصلاً بیرون از نظام نرخ راهنما هستند و راه ماده ۱۲۱ برایشان وجود ندارد. اگر درباره این معافیت اختلاف باشد، اثبات آن بر عهده موجر است.
۲. فرم، تاریخ اجرا و حق لغو پنجروزه
بند (۲) ماده ۱۲۱ میگوید توافق باید در فرم تأییدشده هیئت موجر و مستأجر (Landlord and Tenant Board) باشد — همان Form N10 — و باید اجاره جدید، حق لغو مستأجر و تاریخ اجرای توافق در آن نوشته شود. یک «بله» شفاهی یا پیامی که بگوید «قبول است»، این توافق نیست.
دو بازه زمانی در جهت مخالف هم حرکت میکنند و اشتباه گرفتنشان هزینه دارد:
- لغو: طبق بند (۴) ماده ۱۲۱، مستأجری که امضا کرده است میتواند ظرف پنج روز پس از امضا، با اطلاع کتبی به موجر، توافق را لغو کند. لغو باید کتبی باشد؛ پشیمانی شفاهی شرط قانون را برآورده نمیکند و پس از گذشت پنج روز، این حق از بین میرود.
- زودترین تاریخ اجرا: طبق بند (۵) ماده ۱۲۱، توافق زودتر از شش روز پس از امضا نمیتواند اجرا شود. تاریخ اجرایی که داخل همان پنج روز اول باشد، با قانون سازگار نیست.
دو قاعده همراه هم هست. بند (۶) ماده ۱۲۱ ماده ۱۱۶ را کنار میگذارد، یعنی شرط معمولِ اطلاع کتبی دستکم ۹۰ روز پیش از افزایش اجاره، درباره افزایش ماده ۱۲۱ اعمال نمیشود و خود فرم N10 جای آن اطلاعیه را میگیرد. و طبق بند (۷) ماده ۱۲۱، اگر موجر قبلاً یک اطلاعیه عادی افزایش اجاره داده باشد که قرار بوده در تاریخ اجرای افزایش توافقی یا پس از آن اجرا شود، آن اطلاعیه قبلی همزمان با اجرای توافق باطل میشود، حتی اگر طبق ماده ۱۱۸ پذیرفتهشده تلقی شده باشد. دو افزایش روی هم جمع نمیشوند؛ افزایش توافقی جای اطلاعیه قبلی را میگیرد.
یک نکته عملی از طرف من: بخشی از فرم که کار یا خدمت را شرح میدهد، برای مستأجر ارزشمندترین بخش سند است. میان نوشتن «کمی بهروزرسانی» و شرح مشخصِ اینکه چه کاری، با چه کیفیتی و تا چه تاریخی انجام میشود، هنگام مقایسه وعده و عملکرد تفاوت بزرگی هست. دلیلش در بخش بعد میآید.
۳. امضا پایان کار نیست: اگر موجر عمل نکند، دو سال فرصت مراجعه هست
ماده ۱۲۲ راه پیگیری مستأجر است. مستأجر — یا حتی مستأجر سابقی که از آنجا رفته است — میتواند به هیئت (Board) مراجعه کند، اگر موجر تمام یا بخشی از تعهدش در توافق را انجام نداده باشد، یا توافق بر پایه کاری بوده باشد که موجر گفته انجام داده اما انجام نداده است، یا بر پایه خدمتی بوده باشد که گفته ارائه کرده اما ارائه نکرده است.
مهلت، طبق بند (۲) ماده ۱۲۲، دو سال پس از تاریخ اجرای افزایش اجاره است. طبق بند (۳) ماده ۱۲۲، هیئت میتواند تمام یا بخشی از افزایش بالاتر از نرخ راهنما را از همان روز اجرا بیاعتبار بداند و دستور بازپرداخت مبالغی را که به همین دلیل اضافه پرداخت شده صادر کند. به دامنه این حکم توجه کنید: جبران مربوط به بخش بالاتر از نرخ راهنماست، نه بخشِ خود نرخ راهنما. به همین دلیل است که شرح نوشتهشده هنگام امضا اینقدر مهم است؛ دو سال بعد، مقایسه بر اساس همان کلماتی انجام میشود که روی فرم ثبت شدهاند.
ماده ۱۲۴ یک خط دیگر هم میکشد: توافقی طبق ماده ۱۲۱ که در نتیجه اجبار، یا در نتیجه اظهارات نادرست، ناقص یا گمراهکننده موجر یا نماینده او به دست آمده باشد، باطل (void) است. اینکه توافق چگونه گرفته شده، بخشی از اعتبار خود توافق است.
در پایان، دو راه همسایه را با این یکی اشتباه نگیرید. ماده ۱۲۶ درخواست موجر از هیئت برای افزایش بالاتر از نرخ راهنماست (همان AGI)؛ به امضای مستأجر نیاز ندارد و هیئت درباره آن تصمیم میگیرد. ماده ۱۲۳ توافق دیگری است، برای اضافه کردن چیزهایی مانند جای پارک با مبلغ مقرر، و مشمول قاعده ۱۲ ماه نیست. هیچکدام همان معامله ماده ۱۲۱ نیستند.
سوءبرداشتهایی که بیشتر میشنوم
«موجر میگوید همسایهها امضا کردهاند، پس من هم باید امضا کنم.» نه. پایه ماده ۱۲۱ توافق است. اگر امضا نکنید، موجر فقط میتواند طبق قواعد عادی در حد نرخ راهنما افزایش دهد، یا طبق ماده ۱۲۶ درخواست بدهد تا هیئت تصمیم بگیرد.
«وقتی امضا کردم، دیگر راه برگشتی نیست.» ظرف پنج روز پس از امضا میتوانید با اطلاع کتبی لغو کنید؛ این حق قانونی است. خطر آنجاست که روز ششم یادتان بیاید، وقتی توافق ممکن است در حال اجرا باشد.
«چون اطلاع ۹۰ روزه لازم نیست، اجاره از فردا بالا میرود.» نه. اطلاع ۹۰ روزه کنار گذاشته شده، اما زودترین تاریخ اجرا همچنان روز ششم پس از امضاست و قاعده ۱۲ ماه هم باید رعایت شده باشد.
«مبلغ هرچه باشد، اگر هر دو طرف قبول کنند درست است.» توافق فقط داخل سقف معتبر است. نرخ راهنما بهاضافه ۳ درصد یک سقف است و عددی بالاتر از آن، فقط به این دلیل که هر دو طرف امضا کردهاند، پابرجا نمیماند.
اگر فرم N10 امروز جلوی شما قرار گرفت، این شش کار را به ترتیب انجام دهید
- همان لحظه امضا نکنید. از فرم عکس یا کپی بگیرید و تاریخ را یادداشت کنید؛ هم مهلت لغو پنجروزه و هم زودترین اجرای روز ششم از تاریخ امضا حساب میشود.
- آن ۱۲ ماه را بررسی کنید: تاریخ آخرین افزایش یا آغاز اجارهتان را مشخص کنید و مطمئن شوید واحد شما از واحدهای معافشده طبق ماده ۶٫۱ (پس از ۱۵ نوامبر ۲۰۱۸) نیست.
- سقف را خودتان حساب کنید: اجاره قانونی قبلی ضربدر (نرخ راهنمای مربوط بهاضافه ۳ درصد) و نتیجه را با اجاره جدید روی فرم مقایسه کنید. اگر بالاتر بود، بایستید و دلیلش را بپرسید.
- شرح کار یا خدمت را کلمه به کلمه بخوانید. چه کاری، با چه کیفیتی و تا چه تاریخی؟ اگر مبهم بود، پیش از امضا بخواهید مشخص شود و یک نسخه کامل امضاشده نزد خودتان نگه دارید.
- اگر پس از امضا نظرتان عوض شد، ظرف همان پنج روز کتباً لغو کنید و مدرک تحویل را نگه دارید؛ به تماس تلفنی اکتفا نکنید.
- پس از اجرای افزایش، مدارک کار و پرداختهایتان را نگه دارید. اگر موجر به تعهدش عمل نکرد، آن بازه دو ساله از تاریخ اجرا برای مراجعه طبق ماده ۱۲۲ را به یاد داشته باشید و نگذارید بگذرد.
کار حرفهای و دقیق، پایه اعتماد است. من Ming Ren هستم. اگر یک توافق افزایش اجاره روی میز شماست، فرم و تاریخها را بیاورید تا مواد قانون و اعداد را مورد به مورد با هم بررسی کنیم.
این مقاله فقط اطلاعات عمومی است و مشاوره حقوقی محسوب نمیشود. قرارداد اجاره شما، مشمول بودن یا نبودن واحدتان نسبت به نرخ راهنما و جدول زمانی پروندهتان میتواند نتیجه را تغییر دهد. پیش از هر اقدامی با یک وکیل یا paralegal دارای مجوز در انتاریو مشورت کنید یا با Landlord and Tenant Board تماس بگیرید.
منابع اصلی: Residential Tenancies Act, 2006, S.O. 2006, c.17, ss.6.1, 110–116, 118–124, 126 (Ontario e-Laws، بررسیشده در نوامبر ۲۰۲۶)؛ صفحه Residential rent increases دولت انتاریو (نرخ راهنما ۲٫۱ درصد برای ۲۰۲۶ و ۱٫۹ درصد برای ۲۰۲۷). عدد ماهانه ۱۸۰۰ دلار صرفاً مثالی است و مربوط به اجاره واقعی نیست.
یادداشت: این نسخه فارسی برای آگاهی عمومی تهیه شده است. در صورت اختلاف در تفسیر، متن قانون و نسخههای انگلیسی و چینی ملاک بررسی دقیقتر هستند.
پرسشهای متداول
موجر میگوید همسایهها امضا کردهاند، پس من هم باید توافق ماده ۱۲۱ را امضا کنم؟
نه. پایه ماده ۱۲۱ توافق است. اگر امضا نکنید، موجر فقط میتواند طبق قواعد عادی در حد نرخ راهنما افزایش دهد، یا طبق ماده ۱۲۶ درخواست بدهد تا هیئت تصمیم بگیرد.
وقتی امضا کردم، دیگر راه برگشتی نیست؟
ظرف پنج روز پس از امضا میتوانید با اطلاع کتبی لغو کنید؛ این حق قانونی است. خطر آنجاست که روز ششم یادتان بیاید، وقتی توافق ممکن است در حال اجرا باشد.
چون اطلاع ۹۰ روزه لازم نیست، اجاره از فردا بالا میرود؟
نه. اطلاع ۹۰ روزه کنار گذاشته شده، اما زودترین تاریخ اجرا همچنان روز ششم پس از امضاست و قاعده ۱۲ ماه هم باید رعایت شده باشد.
مبلغ هرچه باشد، اگر هر دو طرف قبول کنند درست است؟
توافق فقط داخل سقف معتبر است. نرخ راهنما بهاضافه ۳ درصد یک سقف است و عددی بالاتر از آن، فقط به این دلیل که هر دو طرف امضا کردهاند، پابرجا نمیماند.


