من Ming Ren هستم، بروکر RE/MAX Realtron.
اول، نتیجه را ساده بگویم: در انتاریو هیچ نرخ قانونی و یکسانی برای کمیسیون وجود ندارد. اینکه فروشنده هزینه مشاور خریدار را بدهد، توافقی قابل مذاکره است، نه کاری که قانون فروشنده را به آن مجبور کند. اینکه چه کسی میپردازد، چقدر میپردازد، آیا اصلاً چیزی میپردازد و کسری بر عهده چه کسی است، همه به دو قرارداد کتبی بستگی دارد؛ یکی را فروشنده امضا میکند و دیگری را خریدار. اگر این دو قرارداد را پیش از امضا نخوانید، ممکن است هنگام نهایی شدن معامله با مبلغی روبهرو شوید که حسابش را نکرده بودید.
این مقاله فقط خط اصلی را میگوید: پول از کجا میآید، چه قواعدی بر آن حاکم است و وقتی کافی نیست، بر عهده چه کسی میافتد.
۱. مبلغی که فروشنده میدهد، در واقع دو مبلغ کنار هم است
در یک معامله، دو brokerage (شرکت کارگزاری املاک) دستمزد میگیرند: کارگزاری فروشنده برای آگهی کردن ملک و نمایندگی فروشنده، و کارگزاری خریدار برای نمایندگی خریدار. پول به خود brokerage پرداخت میشود، نه مستقیم به یک مشاور بهصورت شخصی.
روند معمول چنین است: فروشنده در seller representation agreement (قرارداد نمایندگی فروشنده، همان قرارداد آگهی) دو موضوع را روشن مینویسد؛ اینکه خودش به کارگزاری خودش چقدر میپردازد، و اینکه آیا موافقت میکند مبلغی هم بابت هزینههای کارگزاری خریدار بدهد یا نه. پس از نهایی شدن معامله، فروشنده پول را به کارگزاری خودش میپردازد و آن کارگزاری مبلغ توافقشده را به کارگزاری خریدار منتقل میکند.
پس وقتی گفته میشود «فروشنده کمیسیون مشاور خریدار را داد»، بیان دقیق این است: فروشنده در قرارداد خودش تعهد کرده است که تمام یا بخشی از دستمزد کارگزاری خریدار را پوشش دهد. فروشنده میتواند صفر تعهد کند. این کار نه نقض قرارداد است و نه خلاف مقررات؛ یک تصمیم تجاری است و مستقیماً بر این اثر میگذارد که خریدار مجبور شود از جیب خودش چیزی بدهد یا نه.
۲. قیمت استانداردی وجود ندارد؛ فقط مبلغ توافقشده هست و شکل آن را قانون تعیین میکند
ماده ۳۶ قانون Trust in Real Estate Services Act, 2002 (TRESA) مبلغ را تعیین نمیکند؛ شکل دستمزد را تعیین میکند: دستمزد باید یک مبلغ توافقشده، درصدی توافقشده از قیمت فروش یا اجاره، یا ترکیبی از هر دو باشد. درصد میتواند پلکانی هم باشد، به این معنا که با بالا رفتن قیمت، درصد بخشهای بالاتر کمتر شود. یک شکل صراحتاً ممنوع است: دستمزد نمیتواند بر اساس تفاوت میان قیمت آگهی و قیمت واقعی فروش محاسبه شود؛ یعنی توافقی از این نوع که «هر چه بالاتر از این قیمت فروخته شد، مال مشاور است» وجود ندارد.
خود مبلغ را نه قانون تعیین یا تأیید کرده است، نه RECO (Real Estate Council of Ontario، نهاد ناظر بر املاک در انتاریو) و نه هیچ انجمن یا هیئت املاکی. ماده ۲۳ آییننامه O. Reg. 567/05 نیز میگوید مشاور نباید به کسی القا کند که دستمزد از سوی نهاد ناظر، یک مرجع دولتی یا یک هیئت املاک ثابت یا تأیید شده است. اگر کسی به شما گفت یک قیمت واحد برای کل استان هست که تغییر نمیکند، همان جمله نادرست است.
ماده 13.4 آییننامه O. Reg. 567/05 هر قرارداد نمایندگی را ملزم میکند که روش محاسبه دستمزد، همه شرایطی را که در آن مبلغ میتواند تغییر کند و چگونگی آن تغییر را بهصورت روشن، قابل فهم و برجسته بنویسد؛ از جمله اینکه اگر با multiple representation (نمایندگی همزمان یک کارگزاری از هر دو طرف) موافقت کنید، مبلغ چگونه عوض میشود. قرارداد فروشنده همچنین باید مبلغ قابل پرداخت به هر کارگزاری دیگر را بهعنوان یک قلم جداگانه بنویسد، نه اینکه آن را در یک مبلغ کلی مخلوط کند.
یک مثال با اعداد ساختگی، فقط برای نشان دادن روش محاسبه — اعداد مثالی هستند، نه نرخ بازار و نه یک استاندارد: فرض کنید خانهای به قیمت ۸۰۰ هزار دلار فروخته شود. خریدار و کارگزاری او در buyer representation agreement (قرارداد نمایندگی خریدار) بر دستمزد ۲۰ هزار دلار توافق کردهاند (بهعلاوه HST، طبق متن قرارداد). فروشنده در قرارداد آگهی فقط با پرداخت ۱۲ هزار دلار بابت کارگزاری خریدار موافقت کرده است. در این صورت، تفاوت ۸ هزار دلاری را خود خریدار، بر اساس قراردادی که امضا کرده، به کارگزاری خودش میپردازد. اگر برعکس، مبلغ فروشنده تمام دستمزد توافقشده خریدار را پوشش میداد، خریدار بابت این قلم چیز دیگری بدهکار نبود. حساب ساده است؛ مهم این است که هر دو عدد را پیش از ارائه پیشنهاد بدانید، نه اینکه پس از نهایی شدن معامله آنها را با هم تطبیق دهید.
یک نکته دیگر: بر کمیسیون در انتاریو معمولاً ۱۳ درصد HST اضافه میشود. بررسی کنید رقمی که در قرارداد شما آمده، مالیات را شامل میشود یا نه.
۳. خطر واقعی خریدار در قرارداد خود اوست
بسیاری از خریداران تصور میکنند اگر فروشنده چیزی ندهد، آنها هم چیزی نمیدهند. این برداشت برعکس است.
قرارداد نمایندگی خریدار باید بنویسد خریدار به کارگزاری خودش چقدر میپردازد و اگر فروشنده موافقت کند بخشی یا تمام آن را پوشش دهد، این مبلغ چگونه تغییر میکند. به بیان دیگر، بدهی شما به کارگزاری خودتان تعهدی است که هنگام امضا دادهاید. پرداخت فروشنده فقط آن را جبران میکند؛ هر چه جبران نشود، همچنان بر عهده شماست.
راهنمای مصرفکنندگان RECO نیز مشخصاً به خریداران هشدار میدهد: ممکن است فروشنده هیچ مبلغی بابت هزینههای کارگزاری شما ندهد. این موضوع خانه را غیرقابل خرید نمیکند، اما بر توان شما برای ارائه پیشنهاد اثر میگذارد؛ با همان قیمت خرید، باید برای کسری بهعلاوه مالیات، پول نقد اضافه آماده داشته باشید.
یک حمایت مهم دیگر برای خریداران هم وجود دارد: مشاور شما نباید فقط به این دلیل که فروشنده مبلغ کمتری بابت کارگزاری شما میدهد، یا اصلاً چیزی نمیدهد، خانههایی را که با معیارهای شما مطابقت دارد از شما پنهان کند یا شما را از آنها دور کند. خانهها باید بر اساس نیاز شما معرفی شوند، نه بر اساس مبلغی که طرف مقابل میپردازد. اگر احساس کردید به سمت آگهیهایی هدایت میشوید که مبلغ بیشتری میپردازند، این پرسش را مستقیم مطرح کنید و بخواهید مبلغ پیشنهادی فروشنده برای هر خانه تأیید شود.
این مبلغ را از روی یک آگهی عمومی حدس نزنید. از کارگزاری خود بخواهید آن را برای همان خانه مشخص، پیش از ارائه پیشنهاد، تأیید کند و نتیجه را روشن به شما بگوید.
سه سوءبرداشت رایج
«یک درصد استاندارد برای کل استان وجود دارد و همه همان را میگیرند.» نه. قانون TRESA شکل دستمزد را تنظیم میکند و RECO صراحتاً میگوید مبلغ از سوی RECO، هیچ مرجع دولتی و هیچ انجمن یا هیئت املاکی ثابت یا تأیید نشده است. آنچه شما و کارگزاریتان بر سر آن مذاکره میکنید و خدماتی که در برابر آن میگیرید، همان است که وارد قرارداد میشود.
«به هر حال فروشنده میپردازد، پس خریدار لازم نیست بخش پرداخت را پیش از امضا بخواند.» دقیقاً برعکس است. آنچه فروشنده میپردازد در قرارداد فروشنده است؛ آنچه شما بدهکارید در قرارداد شماست. اگر فروشنده کم بدهد یا اصلاً ندهد، کسری بر اساس امضای خودتان بر عهده شما میافتد. نخواندن آن بخش یعنی یک صورتحساب نامشخص را تا روز نهایی شدن معامله نگه داشتن.
«اگر فروشنده به کارگزاری خریدار چیزی ندهد، آن خانه را نمیتوان خرید، یا مشاور من لازم نیست آن را به من نشان دهد.» هیچکدام درست نیست. فروشنده میتواند تصمیم بگیرد چه مبلغی، اگر مبلغی باشد، پیشنهاد کند. شما هم میتوانید پس از حساب کردن کسری تصمیم بگیرید که پیشنهاد بدهید یا نه و با چه قیمتی. خانهها نیز باید به دلیل مطابقت با معیارهای شما معرفی شوند، نه به دلیل مبلغی که فروشنده پیشنهاد میکند.
پیش از امضا یا ارائه پیشنهاد، این موارد را به ترتیب تأیید کنید
- فروشندگان: از کارگزاری خودتان دو پرسش جدا بپرسید — به شما چقدر و با چه روشی میپردازم؛ و مبلغی که بابت کارگزاری خریدار پیشنهاد میکنم، اگر مبلغی هست، چقدر است، آیا میتواند تغییر کند و تغییر آن چگونه به کسانی که خانه را دیدهاند یا در حال آماده کردن پیشنهاد هستند اطلاع داده میشود؟ این دو مبلغ را جدا نگه دارید، نه بهصورت یک جمع کلی.
- خریداران: پیش از امضای قرارداد نمایندگی خریدار، بخش دستمزد را کلمه به کلمه بخوانید — در مجموع چقدر بدهکارید و اگر فروشنده همه آن، بخشی از آن یا هیچیک از آن را پوشش دهد، چقدر دیگر باید بدهید و HST چگونه حساب میشود.
- خریداران: برای هر خانهای که جدی در نظر میگیرید، از کارگزاری خود بخواهید پیش از ارائه پیشنهاد، مبلغ پیشنهادی فروشنده را تأیید کند و مدرک کتبی آن را نگه دارید. به برداشت شفاهی تکیه نکنید.
- اگر قرار است کسری را خودتان بدهید، آن را پیش از تصمیمگیری درباره قیمت پیشنهاد، به بودجه کلی خود اضافه کنید. فقط بر اساس قیمت خرید و پیشپرداخت بودجهبندی نکنید.
- هر جا در قرارداد آمده است که مبلغ میتواند تغییر کند — بهویژه multiple representation، مدت قرارداد و هر بند مربوط به پس از پایان مدت — از کارگزاری بخواهید آن را حضوری توضیح دهد. اگر متوجه نشدید، هنوز امضا نکنید؛ قرارداد را به خانه ببرید و بخوانید.
- اگر اختلافی پیش آمد، به اسناد برگردید: اینکه بندهای دستمزد دو قرارداد با هم جور درمیآیند یا نه، از حرف هر کسی درباره «عرف» مهمتر است. اگر پروندهتان روشن نیست، پیش از امضا از یک وکیل در انتاریو بخواهید آن را بررسی کند.
کار حرفهای و دقیق، پایه اعتماد است. من Ming Ren هستم. وقتی در خرید یا فروش صحبت از کمیسیون میشود، از «نرخ رایج» حرف نزنید — هر دو قرارداد را باز کنید و اعداد را قلم به قلم بررسی کنید؛ بعد میتوانیم صحبت کنیم.
این مقاله فقط اطلاعات عمومی است و مشاوره حقوقی محسوب نمیشود. شرایط قراردادهای نمایندگی که امضا میکنید و ساختار معامله شما میتواند نتیجه را تغییر دهد. پیش از هر اقدامی با یک وکیل در انتاریو مشورت کنید.
منابع اصلی: Trust in Real Estate Services Act, 2002, S.O. 2002, c.30, Sched. C, s.36؛ O. Reg. 567/05, ss.13.4, 23 (Ontario e-Laws، بررسیشده در نوامبر ۲۰۲۶)؛ راهنمای RECO درباره قابل مذاکره بودن کمیسیون و این احتمال که فروشنده هیچ مبلغی بابت هزینههای کارگزاری خریدار ندهد. اعداد ۸۰۰ هزار دلار، ۲۰ هزار دلار و ۱۲ هزار دلار صرفاً مثالی هستند و مربوط به معامله واقعی یا یک تعرفه استاندارد نیستند.
یادداشت: این نسخه فارسی برای آگاهی عمومی تهیه شده است. در صورت اختلاف در تفسیر، متن قانون و نسخههای انگلیسی و چینی ملاک بررسی دقیقتر هستند.
پرسشهای متداول
آیا یک درصد استاندارد برای کل استان وجود دارد و همه همان را میگیرند؟
نه. قانون شکل دستمزد را تنظیم میکند و نهاد ناظر صراحتاً میگوید مبلغ از سوی آن، هیچ مرجع دولتی و هیچ انجمن یا هیئت املاکی ثابت یا تأیید نشده است. آنچه با کارگزاری خود مذاکره میکنید و خدماتی که پوشش میدهد، همان است که در قرارداد نوشته میشود.
به هر حال فروشنده میپردازد، آیا خریدار لازم نیست بخش پرداخت را پیش از امضا بخواند؟
دقیقاً برعکس است. آنچه فروشنده میپردازد در قرارداد فروشنده است؛ آنچه شما بدهکارید در قرارداد شماست. اگر فروشنده کمتر از آن بدهد — یا هیچ ندهد — کسری طبق امضای خودتان بر عهده شما میافتد.
اگر فروشنده به کارگزاری خریدار چیزی ندهد، آیا آن خانه را نمیتوان خرید؟
هیچکدام درست نیست. فروشنده میتواند تصمیم بگیرد چه مبلغی، اگر مبلغی باشد، پیشنهاد کند. شما هم پس از روشن شدن کسری میتوانید تصمیم بگیرید پیشنهاد بدهید یا نه و با چه قیمتی. وظیفه مشاور برای نشان دادن خانه به تناسب خانه با معیارهای شما بستگی دارد، نه به مبلغ طرف مقابل.


