من Ming Ren هستم، بروکر RE/MAX Realtron.
اول، اصل مطلب: وامدهنده کار را با قیمت خانهای که پسندیدهاید شروع نمیکند؛ با دو نسبت شروع میکند: GDS و TDS. یکی میسنجد مسکن چه سهمی از درآمدتان را میگیرد و دیگری میسنجد همه بدهیهایتان روی هم چه سهمی را میگیرد. هر دو باید از حد مجاز پایینتر باشند. اگر یکی رد شود، وام کوچکتر میشود یا اصلاً داده نمیشود. پیش از بازدید خانهها، خودتان این اعداد را حساب کنید تا وقتتان هدر نرود.
نسبت اول: GDS ـ فقط هزینههای مسکن
نسبت GDS (Gross Debt Service) یعنی هزینههای مسکن تقسیم بر درآمد ناخالص. طبق روش CMHC، هزینه مسکن چهار قلم است:
- اصل و بهره وام مسکن (mortgage principal and interest)
- مالیات ملک (property tax)
- هزینه گرمایش (heating)
- برای کاندو، ۵۰ درصد هزینههای مشترک ساختمان (condominium fees)
مخرج این کسر درآمد ناخالص (پیش از مالیات) است، نه درآمد خالص دریافتی. برای وام بیمهشده ـ یعنی وقتی پیشپرداخت کمتر از ۲۰ درصد است و بیمه وام لازم میشود ـ CMHC سقف GDS را ۳۹ درصد گذاشته است. یک نکته مهم دیگر: مبلغ اصل و بهره با نرخ قرارداد شما حساب نمیشود، بلکه با نرخ احراز صلاحیت (qualifying rate) حساب میشود؛ یعنی هر کدام از «نرخ قرارداد بهعلاوه ۲ درصد» و «۵٫۲۵ درصد» که بزرگتر باشد. این همان آزمون فشار (stress test) است: نرخ واقعی شما هرقدر پایین باشد، وامدهنده اول بررسی میکند که با نرخ بالاتر هم از پس وام برمیآیید یا نه.
نسبت دوم: TDS ـ حالا همه بدهیهای دیگر را اضافه کنید
نسبت TDS (Total Debt Service) همه اقلام GDS را میگیرد و پرداخت بدهیهای دیگر را به آن اضافه میکند: وام یا لیزینگ خودرو، وامهای دیگر، و کارتهای اعتباری و خطوط اعتباری (credit cards / lines of credit). نکتهای که بیشتر مردم نمیدانند این است: طبق روش CMHC، برای کارتهای اعتباری و خطوط اعتباری بدون وثیقه، دستکم ۳ درصد از مانده بدهی بهعنوان پرداخت ماهانه شمرده میشود ـ حتی اگر حداقل پرداخت واقعی شما کمتر از آن باشد. سقف TDS برای وامهای بیمهشده نزد CMHC برابر ۴۴ درصد است.
همین نکته صحنهای را توضیح میدهد که زیاد میبینم: درآمد بهروشنی برای آن خانه کافی است، اما درخواست رد میشود. مشکل خانه نیست؛ قسط خودرو و مانده کارتهای اعتباری، TDS را از خط قرمز رد کرده است.
یک مثال با اعدادی که خودم ساختهام
اعداد زیر فرضیاند و فقط برای نشان دادن روش محاسبهاند؛ مربوط به مشتری واقعی نیستند.
فرض کنید درآمد ناخالص سالانه یک خانوار ۱۲۰٬۰۰۰ دلار است؛ یعنی ماهی ۱۰٬۰۰۰ دلار. خانه مورد نظر: اصل و بهره وام با نرخ احراز صلاحیت ماهی ۲٬۶۰۰ دلار، مالیات ملک ماهی ۴۰۰ دلار، گرمایش ۱۵۰ دلار، و هزینه مشترک کاندو ۴۰۰ دلار که نصف آن شمرده میشود، یعنی ۲۰۰ دلار. مجموع هزینه مسکن میشود ۳٬۳۵۰ دلار، پس GDS = ۳٬۳۵۰ ÷ ۱۰٬۰۰۰ = ۳۳٫۵ درصد؛ داخل سقف ۳۹ درصد.
حالا TDS: این خانوار قسط خودروی ماهی ۴۵۰ دلار دارد و مانده کارت اعتباریاش ۱۰٬۰۰۰ دلار است که با نرخ ۳ درصد، ماهی ۳۰۰ دلار شمرده میشود. مجموع هزینه بدهیها = ۳٬۳۵۰ + ۴۵۰ + ۳۰۰ = ۴٬۱۰۰ دلار، پس TDS = ۴۱ درصد؛ داخل سقف ۴۴ درصد. هر دو نسبت قبولاند و این درآمد تقریباً چنین وامی را پشتیبانی میکند.
حالا فقط یک چیز را عوض کنید: خودرویی با قسط ماهی ۸۰۰ دلار. TDS میشود ۴۴٫۵ درصد و از خط رد میشود. همان خانه، همان درآمد؛ فقط یک قسط خودرو کافی است تا درخواست رد شود یا وام کوچکتر شود.
یک گام دیگر نشان میدهد این نسبتها چطور بودجه را تعیین میکنند. در مثال اصلی، فضای خالی TDS این خانوار ۴۴ منهای ۴۱، یعنی سه واحد درصد یا ماهی ۳۰۰ دلار است؛ هر بدهی تازهای با پرداخت بالای ۳۰۰ دلار، کل وام را مجبور به محاسبه دوباره میکند. در عوض، اگر مانده ۱۰٬۰۰۰ دلاری کارت را تسویه کند، TDS به ۳۸ درصد میافتد و فضای آزادشده میتواند بودجه خرید را بالا ببرد یا بهصورت حاشیه امن بماند. معنای این حسابوکتاب همین است: «فکر میکنم خوبیم» را به «اینقدر فضا مانده» تبدیل میکند.
دو نکته روش دیگر، پیش از حساب کردن
اول، ۳۹ و ۴۴ درصد سقفهای CMHC برای وامهای بیمهشدهاند، نه آستانهای همگانی برای هر وام. در وام بدون بیمه ـ پیشپرداخت ۲۰ درصد یا بیشتر ـ هیچ سقف ملی واحدی برای GDS/TDS وجود ندارد؛ هر وامدهنده آن را طبق سیاست اعتباری خودش تعیین میکند و ممکن است سستتر یا سختتر باشد. پس قبول شدن روی کاغذ در ۳۹/۴۴ درصد، تأیید هیچ بانک مشخصی را تضمین نمیکند و رد شدن نزد یک وامدهنده هم به معنای بسته بودن همه درها نیست. مشخص کنید خطی که شما را متوقف کرده، خط بیمهگر بوده یا خط خود آن وامدهنده.
دوم، سمت درآمد هم قواعد خودش را دارد. درآمد فقط وقتی شمرده میشود که وامدهنده بتواند راستیآزماییاش کند: درآمد اشتغال برای کارمندان و درآمد اظهارشده برای خویشفرمایان (درباره آن پرونده مقاله جداگانهای دارم). اگر ملک واحد اجارهای داشته باشد، درآمد اجاره ممکن است طبق روش CMHC و در صورت برآورده شدن شرایط، تا حدی شمرده شود ـ اما نسبت و شرایط آن از پیش تعیین شده و نمیتوانید کل اجاره را ساده به مخرج کسرتان اضافه کنید. ارزش واقعی حساب دستی، پیدا کردن نقطه ضعف درست است ـ هزینه مسکن بالا، بدهیهای دیگر سنگین، یا درآمد قابل راستیآزمایی پایین ـ چون اصلاح هر کدام متفاوت است.
سه سوءبرداشت رایج
«با درآمد خالص دریافتیام حساب میکنم.» نه. مخرج هر دو نسبت درآمد ناخالص است و پرداخت وام درون آنها با نرخ احراز صلاحیت قیمتگذاری میشود، نه با نرخ قرارداد. حساب کردن با درآمد خالص و نرخ واقعی، تقریباً همیشه توان وامگیری را بیشتر از واقع نشان میدهد.
«کارت اعتباریام را کامل تسویه میکنم، پس شمرده نمیشود.» وامدهنده به مانده بدهی در زمان درخواست نگاه میکند و دستکم ۳ درصد آن را پرداخت ماهانه میشمارد. مانده را صفر کنید و بگذارید یک چرخه صورتحساب بهروز شود، بعد درخواست بدهید.
«اگر GDS قبول شود، کار تمام است.» این دو نسبت دو دروازه جدا هستند و هر دو باید باز شوند. معمولاً TDS است که جلوی مردم را میگیرد، چون خودرو و کارتها را هم میشمارد.
پیش از درخواست، این کارها را به ترتیب انجام دهید
- درآمد ناخالص سالانه خانوار را جمع بزنید و بر ۱۲ تقسیم کنید؛ این مخرج کسر شماست.
- پرداخت وام را با نرخ احراز صلاحیت (نرخ قرارداد + ۲ درصد یا ۵٫۲۵ درصد، هر کدام بالاتر است) برآورد کنید، مالیات، گرمایش و نصف هزینه کاندو را اضافه کنید و GDS را به دست آورید.
- همه پرداختهای بدهی را کامل فهرست کنید: وامها با قسط قراردادی، کارتها و خطوط اعتباری با ۳ درصد مانده. TDS را حساب کنید.
- هر نسبتی که رد شده، همان را اصلاح کنید: اگر TDS بالاست، اول بدهیهای مصرفی با قسط سنگین را تسویه کنید؛ اگر GDS بالاست، یا قیمت هدف را پایین بیاورید یا پیشپرداخت را بیشتر کنید تا وام کوچک شود.
- در ماههای پیش از درخواست، وام خودروی تازه، خرید قسطی بزرگ یا مانده کارت جدید نگیرید؛ پرداختهای تازه همان فضایی را میخورند که ساختهاید.
- وقتی عدد دقیق مهم است، از یک کارگزار وام دارای مجوز (licensed mortgage broker) بخواهید اعداد رسمی را در سیستم وامدهنده اجرا کند. حساب دستی من جهت را نشان میدهد، اما تأییدیه نیست.
کار حرفهای و دقیق، پایه اعتماد است. من Ming Ren هستم. پیش از خرید خانه، این دو نسبت را روشن کنید تا اعداد را مورد به مورد با هم بررسی کنیم.
این مقاله فقط اطلاعات عمومی است و مشاوره وام یا مالیات محسوب نمیشود. ترکیب درآمد، سابقه اعتباری و سیاستهای خود وامدهنده همگی بر تأیید اثر میگذارند. پیش از درخواست رسمی با یک کارگزار وام دارای مجوز یا وامدهندهتان مشورت کنید.
منابع اصلی: سند «Calculating GDS/TDS» از CMHC و شرایط عمومی بیمه وام مسکن مالکان نزد CMHC (سقف GDS برابر ۳۹ درصد، سقف TDS برابر ۴۴ درصد، نرخ احراز صلاحیت برابر بزرگترِ «نرخ قرارداد + ۲ درصد» و ۵٫۲۵ درصد، شمردن کارتهای اعتباری با دستکم ۳ درصد مانده)، cmhc-schl.gc.ca، بررسیشده در نوامبر ۲۰۲۶. درآمد ۱۲۰٬۰۰۰ دلاری و همه ارقام هزینه، اعداد مثالی ساخته من هستند و پرونده واقعی نیستند.
یادداشت: این نسخه فارسی برای آگاهی عمومی تهیه شده است. در صورت اختلاف در تفسیر، متن مقررات و نسخههای انگلیسی و چینی ملاک بررسی دقیقتر هستند.


